مقایسه MikroTik cAP ac و cAP ax؛ کدام اکسس پوینت انتخاب بهتری است؟

cAP ac یا cAP ax؟ اگر قصد راه‌اندازی یا ارتقای شبکه Wi-Fi یک شرکت، فروشگاه، هتل، مطب یا محیط سازمانی را داشته باشید، احتمال زیادی وجود دارد که این دو اکسس پوینت سقفی MikroTik در فهرست گزینه‌های شما قرار بگیرند.

در نگاه اول تفاوت ساده به نظر می‌رسد: cAP ac از Wi-Fi 5 و cAP ax از Wi-Fi 6 استفاده می‌کند. اما تفاوت واقعی بسیار بیشتر است.

cAP ax پردازنده سریع‌تر ARM64، یک گیگابایت RAM، Storage بیشتر، آنتن قوی‌تر و WiFi Stack جدید RouterOS را در اختیار دارد؛ در حالی که cAP ac یک نسل قدیمی‌تر اما همچنان کاربردی برای شبکه‌های Wi-Fi 5 محسوب می‌شود.

در این مقاله مقایسه cAP ac و cAP ax را از نظر Wireless، پردازنده، RAM، پوشش، تعداد کاربران، CAPsMAN، PoE، امنیت، رومینگ و سناریوی استفاده بررسی می‌کنیم تا مشخص شود پرداخت هزینه بیشتر برای cAP ax در چه پروژه‌هایی منطقی است.

MikroTik cAP ac چیست؟

MikroTik cAP ac با کد محصول RBcAPGi-5acD2nD یک Access Point داخلی دوبانده با پشتیبانی هم‌زمان از 2.4 و 5GHz است.

این مدل برای نصب روی سقف یا دیوار طراحی شده و در باند 5GHz از استاندارد 802.11ac یا Wi-Fi 5 استفاده می‌کند.

مشخصات اصلی آن عبارت‌اند از:

• Wi-Fi 5 / AC1200
• 2×2 MIMO
• 2.4GHz با حداکثر PHY Rate برابر 300Mbps
• 5GHz با حداکثر PHY Rate برابر 867Mbps
• پردازنده IPQ-4018 چهارهسته‌ای
• فرکانس CPU تا 896MHz
• 128MB RAM
• 16MB Flash
• دو پورت Gigabit Ethernet
• PoE-in 802.3af/at
• Passive PoE-out روی Ether2
• RouterOS Level 4

این مشخصات باعث شده cAP ac سال‌ها گزینه‌ای محبوب برای شبکه‌های اداری MikroTik باشد.

MikroTik cAP ax چیست؟

cAP ax با کد محصول cAPGi-5HaxD2HaxD نسل جدیدتر این خانواده است.

مهم‌ترین تغییر آن استفاده از Wi-Fi 6 یا 802.11ax است، اما سخت‌افزار داخلی دستگاه نیز به‌طور جدی ارتقا یافته است.

مشخصات اصلی:

• Wi-Fi 6 / AX1800
• 2×2 MIMO
• 2.4GHz با حداکثر PHY Rate برابر 574Mbps
• 5GHz با حداکثر PHY Rate برابر 1200Mbps
• پردازنده IPQ-6010 چهارهسته‌ای ARM64
• فرکانس CPU تا 1.8GHz
• 1GB RAM
• 128MB NAND
• دو پورت Gigabit Ethernet
• PoE-in 802.3af/at
• Passive PoE-out روی Ether2
• DC Jack مستقل
• RouterOS v7
• RouterOS Level 4

جدول مقایسه cAP ac و cAP ax

Wi-Fi 5 و Wi-Fi 6؛ تفاوت فقط سرعت نیست

مهم‌ترین مزیت cAP ax پشتیبانی از 802.11ax یا Wi-Fi 6 است.

Wi-Fi 6 برای محیط‌هایی طراحی شده که تعداد Clientها بیشتر شده و استفاده بهینه از Airtime اهمیت دارد.

در یک دفتر مدرن ممکن است هر کارمند چند Device داشته باشد:

• Notebook
• Smartphone
• Tablet
• IP Phone یا Softphone
• IoT Device

بنابراین معیار انتخاب Access Point دیگر فقط Peak Speed یک Client نیست.

مزیت اصلی نسل AX

در شبکه‌ای با Clientهای Wi-Fi 6، فناوری‌های جدیدتر می‌توانند استفاده از Medium را کارآمدتر کنند و Latency و Capacity شبکه تحت بار را بهبود دهند.

اما اگر تقریباً تمام Clientهای سازمان Wi-Fi 5 یا قدیمی‌تر باشند، تمام مزایای AX از روز اول قابل استفاده نخواهند بود.

آیا cAP ax واقعاً سریع‌تر است؟

از نظر مشخصات رادیویی بله.

2.4GHz

cAP ac → 300 Mbps PHY
cAP ax → 574 Mbps PHY

5GHz

cAP ac → 867 Mbps PHY
cAP ax → 1200 Mbps PHY

اما سرعت واقعی به موارد زیر وابسته است:

• توانایی Client
• Channel Width
• فاصله
• Signal
• SNR
• Interference
• تعداد Clientهای Active
• Load سایر APها

برای مثال اگر Notebook فقط 802.11ac و 2×2 را پشتیبانی کند، صرفاً تعویض cAP ac با cAP ax الزاماً سرعت آن را چند برابر نمی‌کند.

CPU و RAM؛ جایی که cAP ax اختلاف بسیار بزرگی ایجاد می‌کند

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های این دو مدل خارج از بخش Wireless است.

cAP ac

CPU: IPQ-4018
Architecture: ARM 32-bit
Cores: 4
Frequency: up to 896 MHz
RAM: 128 MB
Storage: 16 MB

cAP ax

CPU: IPQ-6010
Architecture: ARM64
Cores: 4
Frequency: up to 1.8 GHz
RAM: 1 GB
Storage: 128 MB NAND

cAP ax تقریباً هشت برابر RAM اسمی cAP ac دارد و Storage آن نیز به‌مراتب بیشتر است.

این منابع اضافه در مواردی مانند:

• RouterOS v7
• WiFi Stack جدید
• CAPsMAN
• VLAN
• Firewall
• Monitoring
• Encryption
• Configurationهای پیچیده‌تر

حاشیه عملکرد بیشتری ایجاد می‌کنند.

مقایسه Coverage و آنتن cAP ac و cAP ax

از نظر Gain داخلی، cAP ax روی کاغذ برتری قابل توجهی دارد.

اما این اعداد نباید به جمله‌ای مانند «cAP ax سه برابر پوشش بیشتری دارد» تبدیل شوند.

Wireless یک ارتباط دوطرفه است.

Access Point ممکن است Signal قدرتمندی به تلفن ارسال کند، اما تلفن همراه نیز باید بتواند پاسخ خود را به AP برساند.

Coverage واقعی به موارد زیر وابسته است:

• نوع Client
• جنس دیوار
• ارتفاع سقف
• محل Mount
• Channel
• Tx Power
• Noise
• تعداد APها

کدام مدل برای تعداد کاربران بیشتر مناسب‌تر است؟

از نظر معماری، cAP ax برای شبکه‌های Dense و تعداد بیشتر Clientهای مدرن گزینه مناسب‌تری است.

اما نمی‌توان گفت:

cAP ac = دقیقاً X کاربر
cAP ax = دقیقاً Y کاربر

ظرفیت واقعی Access Point به رفتار کاربران بستگی دارد.

۵۰ Client که فقط Messaging انجام می‌دهند با ۵۰ Client که هم‌زمان Video Conference، Cloud Backup و Download انجام می‌دهند یک بار شبکه ایجاد نمی‌کنند.

پارامترهای اصلی Capacity:

• تعداد Clientهای Active
• نوع Application
• Airtime Utilization
• Channel Width
• Signal Clientها
• Modulation
• تعداد APهای مجاور
• Roaming

برای دفتر جدید با تعداد زیاد Notebook و Smartphone مجهز به Wi-Fi 6، cAP ax انتخاب منطقی‌تری است.

تفاوت CAPsMAN در cAP ac و cAP ax

این بخش برای شبکه‌ای با چند Access Point بسیار مهم‌تر از تفاوت Peak Speed است.

cAP ax از WiFi Stack جدید RouterOS و Package:

wifi-qcom

استفاده می‌کند.

در مقابل cAP ac از نسل قدیمی‌تر است و می‌تواند بسته به Configuration از:

wireless

یا در RouterOS v7 از Driver جدید:

wifi-qcom-ac

استفاده کند.

چرا این تفاوت مهم است؟

CAPsMAN قدیمی و WiFi CAPsMAN جدید یک سیستم واحد نیستند.

در پروژه‌ای که cAP ax نصب می‌کنید بهتر است معماری WiFi CAPsMAN جدید از ابتدا طراحی شود.

آیا cAP ac را می‌توان با CAPsMAN جدید مدیریت کرد؟

بله.

cAP ac دارای ARM CPU و Radio سازگار است و MikroTik آن را در فهرست دستگاه‌های پشتیبانی‌شده توسط wifi-qcom-ac قرار داده است.

برای استفاده از آن باید Driver قدیمی wireless حذف و wifi-qcom-ac نصب شود.

مزایای مهاجرت

• WPA3
• OWE
• 802.11w
• 802.11r
• 802.11k
• 802.11v
• MU-MIMO
• Beamforming
• WiFi CAPsMAN جدید

اما چه چیزهایی را از دست می‌دهیم؟

• Nstreme
• Nv2
• برخی روش‌های Configuration قدیمی Wireless

همچنین MikroTik هشدار می‌دهد که wifi-qcom-ac منابع بیشتری مصرف می‌کند.

آیا می‌توان cAP ac و cAP ax را در یک شبکه استفاده کرد؟

بله، اما بهتر است Management Plane آن‌ها از ابتدا درست طراحی شود.

سناریوی مناسب برای مهاجرت تدریجی:

WiFi CAPsMAN
 |
 +---- cAP ax
 |
 +---- cAP ax
 |
 +---- cAP ac + wifi-qcom-ac
 |
 +---- cAP ac + wifi-qcom-ac

این ساختار اجازه می‌دهد بدون تعویض یک‌باره همه Access Pointها، نسل جدید به شبکه اضافه شود.

اما VLAN Datapath در wifi-qcom-ac و wifi-qcom دقیقاً رفتار یکسانی ندارد و Configuration باید براساس مستندات هر Driver انجام شود.

در cAP ac با wifi-qcom-ac، VLANها در بسیاری از سناریوها باید روی Bridge خود CAP تنظیم شوند.

Roaming؛ cAP ax چه مزیتی دارد؟

در شبکه‌ای با چند Access Point، هدف این است که کاربر هنگام حرکت میان اتاق‌ها و طبقات بتواند AP مناسب‌تری را انتخاب کند.

WiFi CAPsMAN جدید از استانداردهای:

• 802.11r
• 802.11k
• 802.11v

برای بهبود Roaming پشتیبانی می‌کند.

cAP ax به‌صورت Native در همین WiFi Stack قرار دارد.

cAP ac نیز در صورت استفاده از wifi-qcom-ac می‌تواند از این قابلیت‌ها بهره ببرد.

مقایسه Ethernet و PoE

از نظر Port، هر دو مدل دارای:

2 × 10/100/1000 Ethernet

هستند.

هر دو از PoE-in استاندارد 802.3af/at پشتیبانی می‌کنند و Ether2 قابلیت Passive PoE-out دارد.

این ویژگی می‌تواند برای تغذیه یک تجهیز سازگار دیگر مفید باشد.

مزیت اضافه cAP ax

cAP ax علاوه بر PoE-in، دارای DC Jack مستقل نیز هست.

محدودیت مشترک

هیچ‌کدام پورت 2.5GbE ندارند.

بنابراین:

cAP ax Ethernet = 1 Gigabit

و نباید صرفاً به دلیل AX1800 انتظار Uplink کابلی بالاتر از Gigabit داشت.

امنیت cAP ac و cAP ax

cAP ax به‌صورت Native با WiFi Stack جدید طراحی شده و امکانات امنیتی جدید RouterOS WiFi را در اختیار دارد.

از جمله:

• WPA2
• WPA3
• Management Frame Protection
• امنیت Enterprise
• CAPsMAN جدید

cAP ac با Driver قدیمی امکانات متفاوتی دارد، اما با مهاجرت به wifi-qcom-ac می‌تواند بسیاری از قابلیت‌های امنیتی جدید از جمله WPA3 و 802.11w را دریافت کند.

برای شبکه Guest و Hotspot نیز می‌توان از RADIUS استفاده کرد. در این زمینه مقاله راه‌اندازی User Manager در MikroTik را مطالعه کنید.

آیا ارتقا cAP ac به cAP ax ارزش دارد؟

پاسخ به وضعیت شبکه فعلی بستگی دارد.

ارتقا منطقی‌تر است اگر:

• تعداد Clientها افزایش یافته است.
• Notebook و موبایل‌های Wi-Fi 6 زیادی دارید.
• شبکه جدیدی در حال طراحی است.
• WPA3 اهمیت دارد.
• Roaming سازمانی بهتری می‌خواهید.
• RAM و CPU cAP ac محدودکننده شده است.
• می‌خواهید تمام شبکه روی WiFi CAPsMAN جدید استاندارد شود.
• برای چند سال آینده برنامه توسعه دارید.

تعویض فوری الزاماً ضروری نیست اگر:

• تعداد کاربران کم است.
• Clientها عمدتاً Wi-Fi 5 هستند.
• Performance فعلی قابل قبول است.
• Coverage به‌درستی طراحی شده است.
• شبکه روی CAPsMAN قدیمی پایدار است.
• بودجه برای توسعه نقاط مهم‌تر شبکه اولویت دارد.

کدام مدل برای چه محیطی مناسب‌تر است؟

دفتر کوچک با کاربران محدود

اگر بیشتر تجهیزات Wi-Fi 5 هستند و بودجه اهمیت زیادی دارد، cAP ac همچنان می‌تواند نیاز شبکه را پوشش دهد.

دفتر جدید یا SMB در حال توسعه

cAP ax انتخاب مناسب‌تری است؛ زیرا Wi-Fi 6، منابع سخت‌افزاری بیشتر و اکوسیستم جدید CAPsMAN را ارائه می‌کند.

برای طراحی کلی شبکه شرکت مقاله MikroTik برای شبکه‌های SMB را نیز ببینید.

هتل و مجموعه دارای چند Access Point

در پروژه جدید، cAP ax همراه WiFi CAPsMAN و طراحی صحیح Roaming گزینه منطقی‌تری است.

شبکه Guest و Hotspot

هر دو قابل استفاده‌اند، اما در پروژه جدید با تعداد زیاد Deviceهای مدرن cAP ax حاشیه توسعه بیشتری دارد.

شبکه موجود با ده‌ها cAP ac

تعویض همه Access Pointها در یک مرحله الزاماً اقتصادی نیست.

ابتدا موارد زیر را اندازه بگیرید:

• Channel Utilization
• تعداد Client هر AP
• Signal Distribution
• RAM
• CPU
• Throughput
• Roaming Complaints

سپس تصمیم Migration بگیرید.

cAP ac یا cAP ax؛ کدام را بخریم؟

برای خرید جدید، اگر اختلاف بودجه مانع جدی نیست، cAP ax انتخاب منطقی‌تر است.

دلیل آن فقط Wi-Fi 6 نیست. تفاوت 1GB RAM در برابر 128MB، CPU جدید ARM64، Storage بیشتر و سازگاری Native با WiFi Stack جدید RouterOS باعث می‌شود cAP ax برای توسعه آینده انتخاب مطمئن‌تری باشد.

اما این نتیجه به معنای ضعیف بودن cAP ac نیست.

در بسیاری از شبکه‌های موجود، cAP ac با Site Design صحیح، Channel Planning مناسب و تعداد Client منطقی همچنان عملکرد مناسبی دارد.

چک‌لیست قبل از انتخاب cAP

1. تعداد کاربران هر ناحیه مشخص شده است.
2. تعداد Device به ازای هر کاربر برآورد شده است.
3. نسبت Clientهای Wi-Fi 6 مشخص است.
4. پلان ساختمان بررسی شده است.
5. محل نصب سقفی مشخص شده است.
6. تعداد Access Pointها براساس Site Survey تعیین شده است.
7. شبکه 2.4 و 5GHz Channel Plan دارد.
8. SSIDهای اصلی و Guest مشخص هستند.
9. VLAN هر SSID مشخص شده است.
10. PoE Switch ظرفیت کافی دارد.
11. PoE Budget محاسبه شده است.
12. CAPsMAN Architecture مشخص شده است.
13. در شبکه مختلط، Driver cAP ac مشخص است.
14. نیاز به WPA3 بررسی شده است.
15. نیاز به Fast Roaming بررسی شده است.
16. DHCP و Firewall Guest Network طراحی شده است.
17. Uplink هر Access Point Gigabit است.
18. Monitoring و Registration Table بررسی خواهد شد.
19. پوشش براساس Signal واقعی تست می‌شود.
20. ظرفیت براساس Airtime اندازه‌گیری می‌شود، نه تعداد Client ثبت‌شده.

انتخاب Access Point MikroTik با گروه بیستون

انتخاب بین cAP ac و cAP ax باید براساس تعداد کاربران، نسل Clientها، محیط RF، تعداد Access Pointها، VLAN، Roaming و برنامه توسعه شبکه انجام شود.

در پروژه‌های سازمانی، خرید Access Point بدون طراحی Coverage و Channel Plan می‌تواند حتی با تجهیزات جدید نیز نتیجه نامناسبی ایجاد کند.

گروه فناوری ارتباطات پندار بیستون در حوزه تجهیزات MikroTik و طراحی زیرساخت شبکه فعالیت می‌کند و برای انتخاب Access Point متناسب با پروژه می‌توان اطلاعات فنی محیط را در اختیار کارشناسان قرار داد.

برای بررسی دقیق‌تر بهتر است موارد زیر مشخص باشند:

• مساحت محل
• تعداد طبقات
• نوع دیوارها
• تعداد کاربران
• تعداد Clientها
• نوع Applicationها
• SSIDها
• VLANها
• PoE Switch موجود
• مدل APهای فعلی
• CAPsMAN فعلی
• برنامه توسعه آینده

سؤالات متداول درباره cAP ac و cAP ax

تفاوت اصلی cAP ac و cAP ax چیست؟

cAP ac یک Access Point Wi-Fi 5/AC1200 است، در حالی که cAP ax از Wi-Fi 6/AX1800، پردازنده قوی‌تر ARM64، یک گیگابایت RAM و WiFi Stack جدید RouterOS استفاده می‌کند.

cAP ax از Wi-Fi 6E پشتیبانی می‌کند؟

خیر. cAP ax از Wi-Fi 6 روی باندهای 2.4 و 5GHz پشتیبانی می‌کند و Radio باند 6GHz ندارد.

cAP ax چند پورت شبکه دارد؟

دو پورت Gigabit Ethernet دارد و Ether2 قابلیت Passive PoE-out نیز ارائه می‌کند.

آیا cAP ax پورت 2.5GbE دارد؟

خیر. هر دو cAP ac و cAP ax دارای دو پورت Gigabit Ethernet هستند.

cAP ax چقدر RAM دارد؟

یک گیگابایت RAM دارد؛ در مقابل cAP ac دارای 128MB RAM است.

آیا cAP ax Coverage بیشتری دارد؟

Gain آنتن داخلی آن بالاتر است، اما Coverage واقعی به Client، ساختمان، توان خروجی، Noise و محل نصب وابسته است و نمی‌توان تنها از روی Gain شعاع پوشش مشخصی اعلام کرد.

کدام مدل برای تعداد کاربران بیشتر بهتر است؟

برای شبکه‌های جدید و پرتراکم دارای Clientهای Wi-Fi 6، cAP ax انتخاب مناسب‌تری است؛ اما تعداد کاربر قابل پشتیبانی یک عدد ثابت نیست و به Airtime و نوع Traffic بستگی دارد.

آیا cAP ac از WPA3 پشتیبانی می‌کند؟

با استفاده از Driver جدید wifi-qcom-ac در RouterOS v7، cAP ac می‌تواند قابلیت‌هایی مانند WPA3 را دریافت کند.

آیا cAP ac از 802.11r/k/v پشتیبانی می‌کند؟

با مهاجرت به wifi-qcom-ac، قابلیت‌های جدیدی مانند 802.11r/k/v در دسترس قرار می‌گیرند.

آیا cAP ac و cAP ax را می‌توان با یک CAPsMAN مدیریت کرد؟

اگر cAP ac از wifi-qcom-ac استفاده کند، می‌توان آن را همراه cAP ax در WiFi CAPsMAN جدید مدیریت کرد. تفاوت‌های Datapath و VLAN Configuration دو Driver باید در طراحی لحاظ شوند.

آیا لازم است تمام cAP acهای شرکت را با cAP ax تعویض کنیم؟

خیر. اگر Performance، Coverage و ظرفیت شبکه فعلی مناسب است، می‌توان Migration را مرحله‌ای انجام داد و ابتدا نقاط پرتراکم یا دارای Clientهای Wi-Fi 6 را ارتقا داد.

برای شبکه جدید cAP ac بخریم یا cAP ax؟

در اکثر شبکه‌های جدید و در صورت مناسب بودن بودجه، cAP ax به دلیل Wi-Fi 6، منابع سخت‌افزاری بسیار بیشتر و سازگاری Native با اکوسیستم WiFi جدید انتخاب آینده‌نگرانه‌تری است.

آیا سرعت cAP ax دو برابر cAP ac است؟

خیر. نرخ اسمی Wireless بالاتر است، اما سرعت واقعی به Client، Signal، Channel Width، Noise و شبکه کابلی بستگی دارد.

آیا هر دو با PoE روشن می‌شوند؟

بله. هر دو از PoE-in استاندارد 802.3af/at پشتیبانی می‌کنند.

آیا هر دو PoE-out دارند؟

بله. Ether2 در هر دو مدل Passive PoE-out ارائه می‌کند؛ ولتاژ ورودی و توان موردنیاز تجهیز مقصد باید قبل از اتصال بررسی شوند.

cAP ac کوچک‌تر است یا cAP ax؟

cAP ac بدنه جمع‌وجورتری دارد. cAP ax از نظر فیزیکی بزرگ‌تر است؛ بنابراین در پروژه تعویض تجهیزات، ابعاد و محل نصب سقفی نیز باید بررسی شوند.

آیا cAP ac با wifi-qcom-ac محدودیتی دارد؟

بله. Driver جدید منابع بیشتری مصرف می‌کند و برخی قابلیت‌های Legacy مانند Nstreme و Nv2 در آن وجود ندارند. همچنین رفتار VLAN Datapath با wifi-qcom متفاوت است.

جمع‌بندی؛ cAP ax نسل جایگزین است، اما ارتقا باید براساس نیاز انجام شود

در مقایسه cAP ac و cAP ax برنده فنی مشخص است: cAP ax نسل جدیدتر و قدرتمندتر است.

Wi-Fi 6، پردازنده ARM64 تا 1.8GHz، یک گیگابایت RAM، 128MB NAND، Gain بالاتر آنتن و WiFi Stack جدید RouterOS باعث می‌شوند cAP ax برای شبکه‌های جدید گزینه آینده‌نگرانه‌تری باشد.

اما این نتیجه نباید به این برداشت منجر شود که هر cAP ac موجود باید فوراً تعویض شود.

اگر شبکه فعلی:

• Coverage مناسبی دارد،
• تعداد Clientها منطقی است،
• Throughput موردنیاز تأمین می‌شود،
• و کاربران مشکلی با Roaming یا Capacity ندارند،

می‌توان cAP acها را تا زمان نیاز واقعی به ارتقا حفظ کرد.

برای پروژه جدید، شرایط متفاوت است. وقتی تجهیزات را از ابتدا خریداری می‌کنیم، سرمایه‌گذاری روی cAP ax معمولاً منطقی‌تر است؛ زیرا شبکه در سال‌های آینده با Clientهای بیشتری مواجه خواهد شد که Wi-Fi 6 را پشتیبانی می‌کنند.

در نهایت، کیفیت یک شبکه Wi-Fi فقط با انتخاب cAP ax تضمین نمی‌شود. Site Survey، محل AP، Channel Planning، Cell Size، VLAN، CAPsMAN و طراحی PoE به‌اندازه مدل Access Point اهمیت دارند.