پایداری شبکه یکی از مهم‌ترین الزامات زیرساخت‌های فناوری اطلاعات است. در شبکه‌هایی که سرویس‌هایی مانند تلفن سازمانی، سامانه‌های مالی، ماشین‌های مجازی، ارتباطات بین شعب و سرویس‌های ابری ارائه می‌شوند، خرابی یک روتر یا قطع یک لینک ممکن است تعداد زیادی از کاربران را تحت تأثیر قرار دهد.

یکی از راهکارهای مقابله با این مسئله، استفاده از فناوری High Availability یا HA است. هدف HA کاهش زمان اختلال و فراهم کردن امکان ادامه فعالیت شبکه پس از خرابی اجزای آن است.

در سیستم‌عامل MikroTik RouterOS v7 قابلیت‌های مختلفی برای این منظور وجود دارد. برای مثال، VRRP امکان ایجاد Gateway جایگزین را فراهم می‌کند، WAN Failover مسیر اینترنت پشتیبان را فعال می‌سازد و فناوری‌هایی مانند Bonding و MLAG از خرابی لینک‌ها و تجهیزات سوئیچینگ جلوگیری می‌کنند.

البته طراحی HA فقط نصب دو روتر یا اتصال دو کابل نیست. برای دستیابی به شبکه‌ای پایدار باید تمام نقاط خرابی احتمالی، از جمله تجهیزات، برق، مسیرهای ارتباطی، تنظیمات و سرویس‌های وابسته بررسی شوند.

خلاصه مقاله: VRRP برای افزونگی Gateway، WAN Failover برای جایگزینی لینک اینترنت، Bonding برای افزونگی مسیر فیزیکی و MLAG برای اتصال تجهیزات به دو سوئیچ مستقل استفاده می‌شوند. این راهکارها مکمل یکدیگر هستند و هیچ‌کدام به‌تنهایی High Availability کامل ایجاد نمی‌کنند.

High Availability چیست و چه اهمیتی در شبکه دارد؟

High Availability یا دسترس‌پذیری بالا مجموعه‌ای از روش‌های طراحی، پیاده‌سازی و بهره‌برداری است که با هدف کاهش احتمال و مدت زمان اختلال سرویس استفاده می‌شوند.

در یک شبکه معمولی، ممکن است یک روتر، یک سوئیچ یا یک لینک اینترنت تمام ارتباط کاربران را مدیریت کند.

اگر چنین تجهیزی خراب شود، تمام سرویس‌های وابسته از دسترس خارج خواهند شد.

در طراحی HA تلاش می‌کنیم برای اجزای حیاتی، مسیر یا تجهیز جایگزین در نظر بگیریم.

Single Point of Failure یا SPOF چیست؟

SPOF به نقطه‌ای از زیرساخت گفته می‌شود که خرابی آن به‌تنهایی می‌تواند باعث اختلال در کل سرویس شود.

برای مثال، در شبکه‌ای که تمام کاربران از طریق یک روتر به اینترنت متصل هستند، همان روتر یک SPOF محسوب می‌شود.

اگر برای آن روتر یک دستگاه پشتیبان با قابلیت جایگزینی در نظر بگیریم، ریسک مربوط به خرابی روتر کاهش پیدا می‌کند.

اما اگر هر دو روتر به یک سوئیچ یا منبع برق مشترک متصل باشند، ممکن است همچنان SPOFهای دیگری وجود داشته باشند.

افزونگی یا Redundancy چیست؟

Redundancy به استفاده از منابع یا مسیرهای جایگزین اشاره دارد. این افزونگی ممکن است در سطح تجهیزات، لینک، مسیر، برق یا سرویس اجرا شود.

برای مثال، اتصال دو روتر به دو سرویس‌دهنده مستقل اینترنت می‌تواند نوعی افزونگی ارتباطی باشد.

نکته کلیدی: Redundancy و High Availability دقیقاً یکسان نیستند. افزونگی یکی از ابزارهای ایجاد HA است، اما وجود دو تجهیز بدون سازوکار تشخیص خرابی و جابه‌جایی صحیح ترافیک، لزوماً دسترس‌پذیری را افزایش نمی‌دهد.

مفاهیم Availability، Downtime، RTO و RPO

Availability چیست؟

Availability نسبت مدت زمانی است که یک سرویس در دسترس قرار دارد به کل زمان اندازه‌گیری‌شده.

Availability (%) = (Uptime / Total Time) × 100

برای بیان دسترس‌پذیری معمولاً از درصدهایی مانند 99.9%، 99.95% یا 99.99% استفاده می‌شود.

مقایسه میزان قطعی مجاز

Availabilityقطعی در یک دوره ۳۰ روزه
99%۷ ساعت و ۱۲ دقیقه
99.9%۴۳ دقیقه و ۱۲ ثانیه
99.95%۲۱ دقیقه و ۳۶ ثانیه
99.99%۴ دقیقه و ۱۹ ثانیه
99.999%حدود ۲۶ ثانیه

این مقادیر بر اساس یک دوره ثابت ۳۰ روزه محاسبه شده‌اند و به‌منزله تضمین عملکرد تجهیزات MikroTik نیستند.

RTO چیست؟

Recovery Time Objective حداکثر زمان قابل‌قبول برای بازیابی یک سرویس پس از اختلال است.

برای مثال، اگر سازمان RTO برابر ۳۰ ثانیه تعریف کند، معماری HA باید با هدف بازیابی سرویس در این بازه طراحی و آزمایش شود.

RPO چیست؟

Recovery Point Objective حداکثر میزان قابل‌قبول از دست رفتن داده یا وضعیت سرویس، بر حسب زمان است.

RPO بیشتر در سیستم‌های داده‌محور، پایگاه‌های داده و سرویس‌های Stateful اهمیت دارد.

در طراحی شبکه نیز از دست رفتن وضعیت Connection Tracking، Sessionها و تنظیمات می‌تواند روی بازیابی سرویس تأثیر بگذارد.

Failover و Failback چه تفاوتی دارند؟

Failover به انتقال سرویس یا ترافیک از مسیر اصلی به مسیر جایگزین هنگام بروز خرابی گفته می‌شود.

Failback فرآیند بازگشت به مسیر یا تجهیز اصلی پس از برطرف شدن خرابی است.

هر دو فرآیند باید طراحی و آزمایش شوند. Failback بدون کنترل ممکن است باعث تغییر مکرر مسیر و ناپایداری شود.

تفاوت High Availability به روش Active-Passive و Active-Active

معماری Active-Passive

در مدل Active-Passive یک تجهیز یا مسیر فعال است و تجهیز دیگر نقش پشتیبان دارد.

در صورت خرابی مسیر اصلی، سیستم پشتیبان مسئولیت ارائه سرویس را بر عهده می‌گیرد.

یکی از کاربردهای متداول این معماری، VRRP با یک Master و یک Backup است.

       LAN Clients
            |
       Virtual GW
            |
      +-----+-----+
      |           |
   Router A    Router B
    ACTIVE      BACKUP
      |           |
      +-----+-----+
            |
          Uplink

مزایای Active-Passive

  • پیاده‌سازی نسبتاً ساده‌تر
  • مسیر فعال مشخص و قابل پیش‌بینی
  • عیب‌یابی آسان‌تر در بسیاری از سناریوها
  • مناسب برای Gateway Redundancy

محدودیت‌ها

  • استفاده کمتر از ظرفیت تجهیز پشتیبان
  • احتمال اختلال هنگام جابه‌جایی
  • نیاز به هماهنگی تنظیمات و وضعیت سرویس‌ها

معماری Active-Active

در مدل Active-Active، بیش از یک تجهیز یا مسیر به‌صورت هم‌زمان در ارائه سرویس مشارکت می‌کند.

این معماری می‌تواند همراه با روش‌های Load Sharing یا Load Balancing اجرا شود.

برای مثال، می‌توان دو گروه VRRP مستقل داشت که Router A در گروه اول Master و Router B در گروه دوم Master باشد.

در چنین طراحی‌ای، تقسیم کاربران میان دو Gateway مجازی امکان استفاده از ظرفیت هر دو روتر را فراهم می‌کند.

تفاوت مهم: Active-Active به معنی فعال بودن هم‌زمان تمام تجهیزات است، اما به‌معنای توزیع خودکار همه Sessionها یا حفظ کامل آن‌ها هنگام خرابی نیست.

معرفی راهکارهای اصلی High Availability در MikroTik

راهکارهای HA را می‌توان بر اساس نوع خرابی که قرار است پوشش دهند، دسته‌بندی کرد.

راهکارلایه یا نقشهدف اصلی
VRRPGateway Redundancyجایگزینی روتر Gateway
WAN FailoverRouting / Internetجایگزینی مسیر اینترنت
Recursive RoutingRoutingتشخیص خرابی فراتر از Gateway محلی
Bonding Active-Backupلینک شبکهجایگزینی مسیر فیزیکی
LACP / 802.3adLink Aggregationتوزیع جریان‌ها و افزونگی لینک
MLAGSwitchingافزونگی دو سوئیچ مستقل
OSPF / BGPDynamic Routingیافتن مسیر جایگزین
BFDFault Detectionتشخیص سریع خرابی مسیر
NetwatchMonitoring / Automationپایش سرویس و اجرای واکنش

در ادامه، مهم‌ترین این فناوری‌ها را به‌صورت جداگانه بررسی می‌کنیم.

VRRP چیست و چگونه افزونگی Gateway ایجاد می‌کند؟

VRRP مخفف Virtual Router Redundancy Protocol است.

این پروتکل به چند روتر اجازه می‌دهد یک Gateway مجازی مشترک را در شبکه ارائه کنند.

کاربران شبکه به‌جای استفاده از IP فیزیکی یکی از روترها، یک Virtual IP را به‌عنوان Default Gateway تنظیم می‌کنند.

در هر لحظه، یک Router در نقش Master مسئول پاسخگویی به آدرس مجازی است.

اگر Master از دسترس خارج شود، Router پشتیبان می‌تواند نقش Master را بر عهده بگیرد.

اصطلاحات مهم VRRP

  • VRID: شناسه گروه Virtual Router
  • Master: روتر فعال گروه
  • Backup: روتر آماده جایگزینی
  • Virtual IP: آدرس مشترک Gateway
  • Virtual MAC: مک‌آدرس مربوط به گروه VRRP
  • Priority: اولویت انتخاب Master
  • Advertisement Interval: فاصله ارسال پیام‌های VRRP
  • Preemption: امکان بازپس‌گیری نقش Master توسط روتر دارای اولویت بالاتر

VRRP از چه پروتکل شبکه‌ای استفاده می‌کند؟

VRRP از شماره پروتکل IP برابر 112 استفاده می‌کند.

در IPv4، پیام‌های VRRP به آدرس Multicast برابر 224.0.0.18 ارسال می‌شوند.

بنابراین VRRP یک سرویس مبتنی بر TCP یا UDP نیست و نباید آن را با باز کردن یک پورت UDP معمولی اشتباه گرفت.

نقش Priority در VRRP

روتری که اولویت بالاتری داشته باشد، در شرایط معمول برای Master شدن ترجیح داده می‌شود.

برای مثال:

  • Router A با Priority برابر 150
  • Router B با Priority برابر 100

در این مثال، Router A به‌طور معمول Master خواهد بود.

اما اگر Router A از دسترس خارج شود، Router B می‌تواند نقش Master را بر عهده بگیرد.

آیا VRRP قطع شدن اینترنت را تشخیص می‌دهد؟

VRRP به‌صورت پایه وضعیت دسترس‌پذیری روترهای عضو گروه را بررسی می‌کند.

اگر روتر Master همچنان روشن باشد و رابط LAN آن فعال بماند، ممکن است با وجود قطعی اینترنت، نقش Master را حفظ کند.

در این حالت، برای Failover بر اساس سلامت مسیر WAN، باید از مکانیزم پایش مناسب و کنترل نقش VRRP یا اولویت آن استفاده شود.

نکته بسیار مهم: VRRP به‌تنهایی High Availability کامل برای اتصال اینترنت ایجاد نمی‌کند. در دسترس بودن Gateway مجازی و در دسترس بودن مسیر خروجی اینترنت دو موضوع متفاوت هستند.

پروژه عملی اول: راه‌اندازی VRRP بین دو روتر MikroTik در RouterOS v7

در این سناریو، دو روتر MikroTik داریم که هر دو به یک شبکه LAN مشترک متصل شده‌اند.

هدف ایجاد Default Gateway مجازی با آدرس 192.168.10.1 است.

توپولوژی پروژه

            LAN Clients
      Gateway 192.168.10.1
                 |
             LAN Switch
              /       \
             /         \
       Router A       Router B
       .10.2          .10.3
       Priority 150   Priority 100
         MASTER         BACKUP
             \         /
              Separate
             WAN Paths

    VRRP Virtual IP:
       192.168.10.1
    VRID: 49

جدول آدرس‌دهی

تجهیزآدرس LANVRRP
Router A192.168.10.2/24Priority 150
Router B192.168.10.3/24Priority 100
Virtual Gateway192.168.10.1/32VRID 49

پیش‌نیازهای پروژه

  • دو روتر با نسخه سازگار و ترجیحاً یکسان RouterOS
  • وجود رابط LAN با نام bridge-LAN روی هر دو دستگاه
  • قرار گرفتن دو رابط LAN در یک دامنه لایه ۲ مشترک
  • وجود مسیر خروجی مستقل و قابل استفاده روی هر روتر
  • اجازه عبور پیام‌های VRRP در شبکه و Firewall
  • وجود مسیر مدیریتی جایگزین برای اجرای تست

در این پروژه فرض شده است که Bridge هر دو روتر از قبل ایجاد شده و تنظیمات LAN فعلی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

مرحله اول: تنظیم Router A

ابتدا IP فیزیکی روتر اصلی را روی رابط LAN تنظیم می‌کنیم.

/ip address add \
 address=192.168.10.2/24 \
 interface=bridge-LAN \
 comment="HA Router A LAN"

اکنون VRRP Interface را ایجاد می‌کنیم:

/interface vrrp add \
 name=vrrp-LAN \
 interface=bridge-LAN \
 vrid=49 \
 priority=150 \
 interval=1s \
 version=3 \
 v3-protocol=ipv4 \
 preemption-mode=yes

سپس IP مجازی را به رابط VRRP اختصاص می‌دهیم:

/ip address add \
 address=192.168.10.1/32 \
 interface=vrrp-LAN \
 comment="HA Virtual Gateway"

مرحله دوم: تنظیم Router B

تنظیمات روتر پشتیبان مشابه است؛ اما آدرس فیزیکی و Priority متفاوت خواهند بود.

/ip address add \
 address=192.168.10.3/24 \
 interface=bridge-LAN \
 comment="HA Router B LAN"
/interface vrrp add \
 name=vrrp-LAN \
 interface=bridge-LAN \
 vrid=49 \
 priority=100 \
 interval=1s \
 version=3 \
 v3-protocol=ipv4 \
 preemption-mode=yes
/ip address add \
 address=192.168.10.1/32 \
 interface=vrrp-LAN \
 comment="HA Virtual Gateway"

مرحله سوم: تنظیم Gateway کاربران

در سمت کاربران، Default Gateway باید برابر آدرس مجازی باشد:

IP Address: 192.168.10.100
Subnet Mask: 255.255.255.0
Default Gateway: 192.168.10.1

در صورت استفاده از DHCP Server، گزینه Gateway در DHCP Network نیز باید با همین طراحی هماهنگ شود.

نکته مهم این است که VRRP به‌تنهایی سرویس DHCP را بین دو روتر همگام نمی‌کند.

مرحله چهارم: بررسی وضعیت VRRP

روی هر دو روتر:

/interface vrrp print detail

در شرایط عادی باید Router A در وضعیت MASTER و Router B در وضعیت BACKUP باشد.

مرحله پنجم: آزمایش Failover

در محیط آزمایشگاهی، پس از اطمینان از وجود دسترسی مدیریتی جایگزین، می‌توان VRRP روتر اصلی را موقتاً غیرفعال کرد:

/interface vrrp disable \
 [find name="vrrp-LAN"]

سپس روی Router B وضعیت VRRP را بررسی کنید:

/interface vrrp print

در صورت صحیح بودن تنظیمات، Router B باید نقش Master را بر عهده بگیرد.

پس از آزمون، روی Router A:

/interface vrrp enable \
 [find name="vrrp-LAN"]

با فعال بودن Preemption و اولویت بالاتر، Router A می‌تواند دوباره Master شود.

آیا Failover بدون قطعی اتفاق می‌افتد؟

VRRP می‌تواند زمان بازیابی Gateway را کاهش دهد، اما نبود کامل Packet Loss یا قطع نشدن Sessionها را تضمین نمی‌کند.

زمان جابه‌جایی به Timerها، وضعیت تجهیزات و شرایط شبکه بستگی دارد.

نتیجه پروژه: با استفاده از VRRP، کلاینت‌ها یک Gateway ثابت دارند و در صورت خرابی روتر اصلی، روتر پشتیبان می‌تواند همان Virtual IP را ارائه دهد.

Connection Tracking Synchronization در VRRP چیست؟

یکی از چالش‌های مهم در طراحی HA، حفظ وضعیت ارتباطات کاربران هنگام تغییر روتر فعال است.

در فایروال‌های Stateful، اطلاعات ارتباط‌ها در جدول Connection Tracking نگهداری می‌شود.

اگر روتر اصلی خراب شود و روتر پشتیبان از وضعیت ارتباط‌های موجود اطلاع نداشته باشد، ممکن است Sessionهای فعال کاربران قطع شوند.

قابلیت Sync در RouterOS v7

RouterOS v7 امکان همگام‌سازی Connection Tracking در کنار VRRP را فراهم می‌کند.

در معماری معمول Active-Passive، اطلاعات از Master به Backup منتقل می‌شوند.

فعال‌سازی Connection Tracking

ابتدا باید Connection Tracking در هر دو روتر فعال باشد.

/ip firewall connection tracking set \
 enabled=yes

سپس می‌توان روی VRRP Interface مربوطه قابلیت همگام‌سازی را فعال کرد:

/interface vrrp set \
 [find name="vrrp-LAN"] \
 sync-connection-tracking=yes \
 connection-tracking-mode=passive-active

این تنظیم باید با طراحی و شرایط ارتباط دو روتر هماهنگ باشد.

آیا این قابلیت تمام تنظیمات را Sync می‌کند؟

خیر. Connection Tracking Sync جایگزین Configuration Synchronization کامل نیست.

مواردی مانند قوانین Firewall، NAT، IP Addressها، Routeها، VPN Secretها و تنظیمات سرویس‌ها باید جداگانه هماهنگ شوند.

محدودیت مهم NAT

اگر روتر اصلی و روتر پشتیبان از دو Public IP متفاوت استفاده کنند، انتقال Connection Tracking به‌تنهایی برای حفظ تمام ارتباطات اینترنتی کافی نیست.

برای حفظ Session در چنین شرایطی، باید مسیر برگشت، آدرس‌های NAT و معماری Upstream نیز سازگار باشند.

Active-Active Connection Tracking

RouterOS v7 دارای گزینه active-active برای سناریوهای چندگروهی VRRP است.

در چنین طراحی‌هایی، هر گروه VRRP می‌تواند Master متفاوتی داشته باشد.

طبق مستندات MikroTik، برای گروه‌های Active-Active باید تنظیمات Connection Tracking و پورت Synchronization به‌صورت صحیح و مجزا تعریف شوند.

نکته تخصصی: اگر چند VRRP در یک طراحی Active-Passive مشترک وجود دارد، فعال‌سازی Sync روی همه رابط‌ها بدون توجه به Group Authority توصیه نمی‌شود. پیکربندی باید مطابق معماری VRRP و راهنمای سازنده انجام شود.

WAN Failover در میکروتیک چیست؟

WAN Failover یکی از پرکاربردترین روش‌های افزایش دسترس‌پذیری اینترنت است.

در این سناریو، دو یا چند لینک WAN در اختیار روتر قرار دارند.

یک لینک به‌عنوان مسیر اصلی انتخاب می‌شود و لینک دیگر هنگام خرابی مسیر اصلی وارد مدار خواهد شد.

Simple Failover با Route Distance

یکی از ساده‌ترین روش‌های ایجاد Failover در MikroTik، تعریف دو Default Route با Distance متفاوت است.

برای مثال:

/ip route add \
 dst-address=0.0.0.0/0 \
 gateway=192.168.1.1 \
 distance=1 \
 check-gateway=ping \
 comment="Primary WAN"

/ip route add \
 dst-address=0.0.0.0/0 \
 gateway=192.168.2.1 \
 distance=2 \
 comment="Backup WAN"

در این نمونه، لینک اول اولویت بالاتری دارد.

اگر Gateway لینک اول از دسترس خارج شود، مسیر دوم می‌تواند فعال شود.

محدودیت Check Gateway

روش ساده check-gateway=ping فقط دسترس‌پذیری Gateway مشخص‌شده را آزمایش می‌کند.

ممکن است مودم یا روتر ISP همچنان پاسخ Ping بدهد، اما ارتباط آن با اینترنت قطع شده باشد.

در این وضعیت، Route اصلی ممکن است همچنان فعال باقی بماند.

Recursive Routing چیست؟

در Recursive Routing، می‌توان وضعیت مسیر را بر اساس دسترس‌پذیری یک مقصد دیگر در اینترنت بررسی کرد.

برای مثال، به‌جای بررسی فقط مودم ISP، آدرس یک سرویس بیرونی از طریق همان ISP مانیتور می‌شود.

در این روش، برای مقصد مانیتورینگ یک Host Route تعریف می‌کنیم.

سپس Default Route از طریق آن مقصد به‌صورت Recursive Resolve می‌شود.

مزیت اصلی: Recursive Routing می‌تواند خرابی مسیر فراتر از Gateway محلی را شناسایی کند. البته نتیجه به انتخاب درست مقاصد مانیتورینگ، وضعیت ICMP و تنظیمات Route وابسته است.

پروژه عملی دوم: راه‌اندازی Dual WAN Failover با Recursive Routing

در این پروژه یک روتر MikroTik داریم که به دو سرویس اینترنت مجزا متصل است.

ISP1 نقش مسیر اصلی و ISP2 نقش مسیر پشتیبان را دارد.

توپولوژی پروژه

             INTERNET
              /    \
             /      \
           ISP1     ISP2
         PRIMARY   BACKUP
            |        |
         ether1    ether2
            \        /
             MikroTik
                |
             LAN Bridge
                |
             LAN Users

مقادیر نمونه

مشخصهISP1ISP2
رابطether1ether2
Gateway198.51.100.1203.0.113.1
IP روتر198.51.100.2/30203.0.113.2/30
مقصد مانیتورینگ8.8.8.88.8.4.4
Route Distance12
توجه: آدرس‌های 198.51.100.0/24 و 203.0.113.0/24 برای مستندسازی انتخاب شده‌اند و آدرس اینترنت واقعی قابل استفاده نیستند. در شبکه عملیاتی باید آن‌ها را با IP و Gateway واقعی ISP جایگزین کنید.

مرحله اول: تنظیم IP دو لینک

این مثال برای WANهای دارای آدرس‌دهی Static طراحی شده است.

/ip address add \
 address=198.51.100.2/30 \
 interface=ether1 \
 comment="LAB ISP1"

/ip address add \
 address=203.0.113.2/30 \
 interface=ether2 \
 comment="LAB ISP2"

در شبکه دارای PPPoE یا DHCP Dynamic، مراحل آدرس‌دهی و دریافت Gateway متفاوت خواهند بود.

مرحله دوم: تنظیم NAT

اگر روتر وظیفه NAT کاربران را بر عهده دارد، باید ترافیک خروجی از هر دو ISP پشتیبانی شود.

/ip firewall nat add \
 chain=srcnat \
 action=masquerade \
 out-interface=ether1 \
 comment="NAT ISP1"

/ip firewall nat add \
 chain=srcnat \
 action=masquerade \
 out-interface=ether2 \
 comment="NAT ISP2"

این Ruleها نباید بدون بررسی قوانین NAT موجود به شبکه عملیاتی اضافه شوند.

مرحله سوم: تعریف Host Route

برای مانیتورینگ مستقل هر لینک، یک مقصد بیرونی را از مسیر همان ISP قابل دسترس می‌کنیم.

/ip route add \
 dst-address=8.8.8.8/32 \
 gateway=198.51.100.1 \
 scope=10 \
 comment="Probe via ISP1"

/ip route add \
 dst-address=8.8.4.4/32 \
 gateway=203.0.113.1 \
 scope=10 \
 comment="Probe via ISP2"

مرحله چهارم: ساخت Default Routeهای Recursive

/ip route add \
 dst-address=0.0.0.0/0 \
 gateway=8.8.8.8 \
 distance=1 \
 target-scope=11 \
 check-gateway=ping \
 comment="Recursive ISP1"

/ip route add \
 dst-address=0.0.0.0/0 \
 gateway=8.8.4.4 \
 distance=2 \
 target-scope=11 \
 check-gateway=ping \
 comment="Recursive ISP2"

در این تنظیمات، مسیر اصلی بر اساس دسترس‌پذیری 8.8.8.8 از طریق ISP1 بررسی می‌شود.

اگر مسیر اول غیرفعال شود، Default Route مربوط به ISP2 می‌تواند جایگزین شود.

مرحله پنجم: بررسی Route Table

/ip route print detail

همچنین می‌توان وضعیت مسیرهای فعال را از Routing Table بررسی کرد.

/routing route print \
 where dst-address=0.0.0.0/0

مرحله ششم: تست Failover

در آزمایشگاه، ابتدا دسترس‌پذیری اینترنت را از طریق ISP1 بررسی کنید.

سپس با قطع کنترل‌شده لینک اول یا ایجاد خرابی در مسیر آزمایشی، وضعیت Routeها را مشاهده کنید.

در صورت عملکرد صحیح، Route پشتیبان فعال خواهد شد.

پس از بازیابی ISP1، مسیر اصلی می‌تواند دوباره اولویت بالاتر را به دست آورد.

آیا Sessionهای اینترنت حفظ می‌شوند؟

اگر Public IP دو ISP متفاوت باشد، بسیاری از Sessionهای فعال TCP یا VPN ممکن است پس از تغییر لینک قطع شوند.

علت این مسئله تغییر آدرس مبدأ و مسیر ارتباط است.

بنابراین WAN Failover به معنی حفظ تضمینی تمام Connectionهای فعال نیست.

چگونه Failover را قابل‌اعتمادتر کنیم؟

می‌توان از چند مقصد مانیتورینگ برای هر ISP استفاده کرد.

اما تعریف چند Default Route هم‌هزینه نیازمند توجه به رفتار ECMP نیز هست.

در طراحی حرفه‌ای، مقاصد مانیتورینگ، حساسیت نسبت به Packet Loss، رفتار Failback و احتمال Flapping باید بررسی شوند.

نتیجه پروژه: Recursive Routing امکان ایجاد Failover بر اساس سلامت مسیر بیرونی ISP را فراهم می‌کند و نسبت به بررسی صرف Gateway محلی، اطلاعات کاربردی‌تری از وضعیت ارتباط می‌دهد.

Bonding چیست و چه نقشی در High Availability دارد؟

Bonding فناوری‌ای برای ترکیب چند اینترفیس Ethernet در قالب یک اینترفیس منطقی است.

بسته به Mode انتخاب‌شده، این فناوری می‌تواند برای افزایش تحمل خرابی، توزیع ترافیک یا ترکیبی از این دو استفاده شود.

مهم‌ترین Modeهای Bonding

Modeعملکردکاربرد
active-backupیک لینک فعال، بقیه پشتیبانافزونگی لینک
802.3adLACP و توزیع جریان‌هاتجمیع لینک استاندارد
balance-xorتوزیع بر مبنای HashStatic LAG
balance-rrارسال نوبتی بسته‌هاسناریوهای خاص
balance-tlbتوزیع ترافیک خروجیاستفاده از چند لینک
balance-albتوزیع تطبیقی ترافیککاربردهای سازگار
broadcastارسال کپی روی چند لینکتحمل خرابی در شرایط خاص

Active-Backup Bonding

در حالت Active-Backup، فقط یک Slave مسئول انتقال ترافیک است و لینک دیگر آماده جایگزینی باقی می‌ماند.

این روش برای سناریوهایی که پایداری ارتباط از تجمیع ظرفیت مهم‌تر است، مناسب خواهد بود.

LACP یا 802.3ad

LACP یک روش استاندارد برای Link Aggregation است که امکان مدیریت لینک‌های عضو یک گروه را فراهم می‌کند.

در این روش، ترافیک معمولاً بر اساس Hash بین لینک‌های فعال توزیع می‌شود.

اگر یکی از لینک‌ها از دسترس خارج شود، گروه می‌تواند از لینک‌های باقی‌مانده استفاده کند.

آیا دو لینک 1Gbps یک اتصال 2Gbps ایجاد می‌کنند؟

Bonding لزوماً به معنی افزایش سرعت یک اتصال TCP به مجموع ظرفیت لینک‌ها نیست.

در LACP، اغلب هر جریان بر اساس Hash روی یک لینک قرار می‌گیرد.

در نتیجه، استفاده از دو لینک یک گیگابیتی می‌تواند ظرفیت تجمیعی چند جریان را افزایش دهد، اما الزاماً یک جریان منفرد به سرعت 2Gbps نخواهد رسید.

Link Monitoring در Bonding

RouterOS دو روش اصلی برای بررسی سلامت لینک‌های Bonding ارائه می‌کند:

  • MII: بررسی وضعیت محلی لینک فیزیکی
  • ARP: بررسی دسترس‌پذیری با استفاده از ARP

در MII، قطع کابل می‌تواند به‌سرعت شناسایی شود، اما این روش الزاماً خرابی مسیر فراتر از پورت محلی را تشخیص نمی‌دهد.

در ARP Monitoring، شرایط مسیر بر اساس دریافت پاسخ یا ترافیک مرتبط بررسی می‌شود.

انتخاب روش به Bonding Mode و توپولوژی بستگی دارد.

پروژه عملی سوم: ایجاد Bonding با دو لینک Active-Backup

در این سناریو، دو روتر آزمایشگاهی از طریق دو کابل Ethernet به یکدیگر متصل هستند.

هدف این است که با قطع یکی از کابل‌ها، لینک دوم جایگزین شود.

       MikroTik R1
        ether3
        ether4
         |   |
         |   |
         |   |
        ether3
        ether4
       MikroTik R2

Bond Mode: active-backup
Monitor: MII

مرحله اول: ایجاد Bonding روی Router1

/interface bonding add \
 name=bond-HA \
 mode=active-backup \
 slaves=ether3,ether4 \
 primary=ether3 \
 link-monitoring=mii \
 mii-interval=100ms

مرحله دوم: ایجاد Bonding روی Router2

/interface bonding add \
 name=bond-HA \
 mode=active-backup \
 slaves=ether3,ether4 \
 primary=ether3 \
 link-monitoring=mii \
 mii-interval=100ms

مرحله سوم: تنظیم IP روی Bonding

روی Router1:

/ip address add \
 address=172.16.50.1/30 \
 interface=bond-HA

روی Router2:

/ip address add \
 address=172.16.50.2/30 \
 interface=bond-HA

پورت‌های Slave نباید هم‌زمان به‌عنوان اعضای یک Bridge دیگر یا رابط‌های دارای IP مستقل استفاده شوند.

مرحله چهارم: بررسی وضعیت

/interface bonding monitor \
 [find name="bond-HA"]

برای بررسی جزئیات Slaveها:

/interface bonding monitor-slaves bond-HA

مرحله پنجم: تست خرابی کابل

یک Ping پیوسته بین دو آدرس راه‌اندازی کنید.

سپس در محیط آزمایشگاهی، کابل ether3 را قطع کنید.

در صورت عملکرد صحیح، ether4 باید نقش لینک فعال را بر عهده بگیرد.

ممکن است هنگام تغییر لینک، تعداد محدودی بسته از دست برود.

نکته مهم: این مثال افزونگی دو لینک مستقیم را آموزش می‌دهد. برای اتصال یک سرور به دو سوئیچ مستقل، ممکن است معماری MLAG یا طراحی دیگری نیاز باشد.

MLAG چیست و چگونه افزونگی سوئیچ ایجاد می‌کند؟

MLAG مخفف Multi-chassis Link Aggregation Group است.

این فناوری امکان اتصال یک تجهیز به دو سوئیچ فیزیکی مستقل را با استفاده از ساختار Link Aggregation فراهم می‌کند.

در چنین طراحی‌ای، تجهیز متصل‌شده می‌تواند دو سوئیچ را به‌صورت یک گروه منطقی LACP مشاهده کند.

کاربرد MLAG

فرض کنید یک سرور مهم دارای دو پورت شبکه است و هر پورت به یک سوئیچ مجزا متصل شده است.

اگر سوئیچ اول از دسترس خارج شود، مسیر دوم می‌تواند ارتباط سرور را حفظ کند.

       Critical Server
         LACP Bond
           /   \
          /     \
       CRS-A   CRS-B
        MLAG    MLAG
          \     /
           \   /
         Peer Link
            |
      Upstream Network

ICCP در MLAG چیست؟

در پیاده‌سازی MikroTik، دو سوئیچ عضو MLAG از ارتباط Peer برای هماهنگ‌سازی اطلاعات مربوط به وضعیت و جدول Host استفاده می‌کنند.

مستندات MikroTik از ICCP یا Inter Chassis Control Protocol برای این ارتباط نام می‌برند.

ارتباط Peer باید طبق توپولوژی مورد تأیید سازنده و ترجیحاً با افزونگی مناسب طراحی شود.

MLAG چه تفاوتی با LACP معمولی دارد؟

در LACP معمولی، پورت‌های یک گروه عموماً به یک سیستم تجمیع‌کننده مشترک متصل هستند.

در MLAG، دو سیستم فیزیکی مجزا به‌عنوان یک سیستم منطقی برای کلاینت عمل می‌کنند.

محدودیت‌های MLAG در RouterOS

طبق مستندات رسمی، MLAG در RouterOS دارای ملاحظات مهمی است.

  • Hardware Offloading فقط روی سخت‌افزارهای سازگار فراهم می‌شود.
  • پیاده‌سازی Bridge Hardware Offloaded MLAG در محصولات دارای Marvell Prestera پشتیبانی می‌شود.
  • MLAG با L3 Hardware Offloading سازگار نیست.
  • پیکربندی VLAN روی Peer Port اهمیت زیادی دارد.
  • تنظیمات STP و Bridge در دو Peer باید هماهنگ باشند.
  • همگام‌سازی تعداد زیاد Host و VLAN می‌تواند منابع CPU و حافظه مصرف کند.

برای برخی سوئیچ‌های دارای پردازنده تک‌هسته‌ای MIPSBE، مستندات MikroTik استفاده از MLAG در شبکه‌هایی با حداکثر حدود ۱۰۰۰ Host را توصیه می‌کنند.

این محدودیت باید با مدل دقیق سوئیچ و شرایط طراحی مقایسه شود.

نمونه مفهومی ایجاد MLAG Bond

در مثال رسمی MikroTik، روی دو سوئیچ Peer یک Bond با MLAG ID مشترک تعریف می‌شود:

/interface bonding add \
 name=client-bond \
 mode=802.3ad \
 slaves=sfp-sfpplus2 \
 mlag-id=10 \
 lacp-rate=1sec

این فرمان فقط بخشی از پیکربندی MLAG است.

برای اجرای کامل، تعریف Bridge با mlag-peer-port، افزودن پورت‌ها، تنظیم VLAN Filtering، هماهنگی STP و تنظیم Bond سمت کلاینت نیز ضروری است.

هشدار اجرایی: فعال‌سازی MLAG یا VLAN Filtering روی سوئیچ عملیاتی بدون بررسی عضویت VLANها و مسیر مدیریت، می‌تواند باعث قطع دسترسی یا Loop شبکه شود. برای این بخش از پیکربندی کامل مستندات رسمی همان مدل استفاده کنید.

نقش OSPF، BGP و BFD در High Availability

در شبکه‌های بزرگ، افزونگی فقط به Gateway یا لینک فیزیکی محدود نمی‌شود.

برای حفظ ارتباط در زمان خرابی مسیرهای مسیریابی‌شده، می‌توان از Routing Protocolهای پویا استفاده کرد.

OSPF برای مسیرهای جایگزین

OSPF یک پروتکل Link-State است که در شبکه‌های مبتنی بر IP برای تبادل اطلاعات مسیر استفاده می‌شود.

اگر توپولوژی دارای چند مسیر باشد، OSPF می‌تواند پس از شناسایی تغییرات شبکه، جدول Routing را به‌روزرسانی کند.

زمان همگرایی به Timerها، توپولوژی، نوع خرابی و قابلیت تشخیص آن بستگی دارد.

BGP در شبکه‌های چندمسیره

BGP در شبکه‌های بزرگ، دیتاسنترها و ارتباطات ISP برای تبادل اطلاعات مسیر کاربرد دارد.

برای مثال، در سازمانی که ارتباط BGP با دو ISP مستقل دارد، امکان طراحی مسیرهای اصلی و جایگزین وجود خواهد داشت.

بااین‌حال، فعال‌سازی BGP به‌تنهایی تضمین‌کننده دسترس‌پذیری بی‌وقفه نیست.

BFD چیست؟

BFD مخفف Bidirectional Forwarding Detection است.

این پروتکل برای تشخیص سریع از دست رفتن ارتباط دوطرفه میان دو سیستم شبکه استفاده می‌شود.

در RouterOS v7، BFD می‌تواند در سناریوهای مسیریابی سازگار به تشخیص سریع‌تر خرابی کمک کند.

برای مثال، می‌توان استفاده از BFD را در برخی ارتباطات BGP یا OSPF بررسی کرد.

نکته نسخه: طبق مستندات فعلی RouterOS، BFD هنوز از بعضی قابلیت‌ها مانند Echo Mode و Authentication پشتیبانی نمی‌کند. همچنین قابلیت استفاده از BFD برای بررسی Gateway در Static IP Route به‌عنوان مورد پشتیبانی‌نشده ذکر شده است.

ECMP و Load Sharing

ECMP مخفف Equal Cost Multi-Path است.

وقتی چند مسیر با Cost یکسان به مقصد وجود داشته باشد، می‌توان از ظرفیت چند مسیر برای ارسال ترافیک استفاده کرد.

ECMP علاوه بر توزیع جریان‌ها، در صورت وجود مکانیزم تشخیص خرابی مناسب، می‌تواند در طراحی افزونگی نقش داشته باشد.

اما ECMP به‌تنهایی سلامت کامل سرویس اینترنت یا Application را تضمین نمی‌کند.

استفاده از Netwatch برای مانیتورینگ و خودکارسازی High Availability

Netwatch یکی از ابزارهای کاربردی RouterOS برای پایش دسترس‌پذیری مقاصد شبکه است.

در نسخه‌های جدید RouterOS، این ابزار علاوه بر Ping ساده، از روش‌هایی مانند ICMP، TCP Connection، HTTP، HTTPS و DNS Probe پشتیبانی می‌کند.

نقش Netwatch در طراحی HA

می‌توان از Netwatch برای شناسایی خرابی سرویس‌ها و اجرای Script یا ثبت هشدار استفاده کرد.

برای مثال، Netwatch می‌تواند وضعیت یک سرور یا آدرس اینترنتی را بررسی کند.

اگر وضعیت از Up به Down تغییر کند، یک Script تعریف‌شده اجرا خواهد شد.

نمونه مانیتورینگ یک مقصد

/tool netwatch add \
 host=8.8.8.8 \
 type=simple \
 interval=10s \
 down-script=":log warning \"HA Monitor DOWN\"" \
 up-script=":log info \"HA Monitor UP\""

در این مثال، Netwatch فقط وضعیت مقصد را در Log ثبت می‌کند.

هیچ Route یا VRRP Interface به‌صورت خودکار تغییر داده نمی‌شود.

استفاده از Netwatch برای کنترل Failover

در سناریوهای پیشرفته‌تر، می‌توان Scriptهای مناسبی برای تغییر وضعیت Routeها، ارسال هشدار یا کنترل سرویس جایگزین طراحی کرد.

برای نمونه، اگر روتر Master ارتباط WAN خود را از دست بدهد، یک مکانیزم مانیتورینگ می‌تواند در شرایط مشخص باعث واگذاری نقش Gateway به روتر پشتیبان شود.

اما چنین منطقی باید دارای کنترل خطا، جلوگیری از تغییرات مکرر و مسیر بازگشت باشد.

خطر Flapping

اگر ارتباط WAN ناپایدار باشد، تغییر مکرر وضعیت Up و Down ممکن است باعث جابه‌جایی پیاپی مسیرها شود.

در طراحی حرفه‌ای می‌توان از Threshold، Delay، چند مقصد مانیتورینگ و شرایط بازگشت کنترل‌شده استفاده کرد.

نکته امنیتی: Scriptهای Netwatch در RouterOS با مجوزهای مشخصی اجرا می‌شوند. برای اجرای فرمان‌های مدیریتی، سیاست‌های دسترسی و محدودیت‌های Script Policy را بررسی کنید.

معماری پیشنهادی High Availability برای شبکه سازمانی با MikroTik

یک طراحی High Availability مناسب باید بیش از یک سطح از افزونگی را پوشش دهد.

در یک شبکه سازمانی، می‌توان ساختاری با دو روتر، دو سوئیچ و دو مسیر اینترنت در نظر گرفت.

نمونه معماری

      ISP-1              ISP-2
        |                  |
        |                  |
     Router-A           Router-B
       VRRP               VRRP
        |                  |
        |                  |
      CRS-A -----MLAG---- CRS-B
        |                  |
        +------ LACP ------+
                   |
              Core Server
                   |
                Services

این شماتیک صرفاً مفهوم افزونگی در چند لایه را نمایش می‌دهد.

در اجرای واقعی، هر روتر باید مسیر مناسب به شبکه LAN و سرویس‌های Upstream را داشته باشد.

همچنین اتصال دو ISP به دو روتر مستقل باید با طراحی Routing، NAT و Gateway Redundancy هماهنگ شود.

لایه اول: افزونگی روتر

دو روتر MikroTik با تنظیمات VRRP برای ارائه یک Virtual Gateway مشترک در نظر گرفته می‌شوند.

لایه دوم: افزونگی سوئیچ

دو سوئیچ MikroTik CRS در صورت سازگاری سخت‌افزار و نوع توپولوژی، می‌توانند با MLAG برای اتصال دوگانه تجهیزات استفاده شوند.

لایه سوم: افزونگی WAN

دو سرویس اینترنت ترجیحاً از مسیرها یا ارائه‌دهندگان مستقل تهیه می‌شوند.

در این حالت، خرابی یکی از مسیرها الزاماً به معنی قطع کامل ارتباط اینترنت نیست.

لایه چهارم: افزونگی برق

استفاده از UPS، منبع تغذیه پشتیبان و توزیع صحیح برق تجهیزات از عناصر مهم طراحی HA است.

اگر دو روتر با یک منبع تغذیه مشترک کار کنند، خرابی همان منبع ممکن است هر دو دستگاه را از دسترس خارج کند.

لایه پنجم: مانیتورینگ

Netwatch، SNMP، Syslog و سامانه‌های مانیتورینگ مرکزی می‌توانند وضعیت تجهیزات و سرویس‌ها را بررسی کنند.

هشدار مناسب به مدیر شبکه کمک می‌کند پیش از ایجاد اختلال گسترده، مشکلات را شناسایی کند.

لایه ششم: مدیریت تنظیمات و بازیابی

داشتن Backup از تنظیمات، مستندات شبکه، فهرست IPها، نسخه RouterOS و برنامه بازیابی ضروری است.

اما Backup تنظیمات با High Availability یکسان نیست.

Backup برای بازیابی وضعیت پس از خرابی مفید است، درحالی‌که HA با هدف کاهش اختلال هنگام خرابی طراحی می‌شود.

روش صحیح آزمایش Failover و Failback در شبکه MikroTik

هیچ طراحی High Availability نباید بدون آزمون عملی تحویل داده شود.

صرف مشاهده دو روتر روشن یا دو لینک فعال، نشان‌دهنده عملکرد صحیح Failover نیست.

تست اول: خرابی روتر اصلی

در یک پنجره نگهداری کنترل‌شده، روتر اصلی را از مدار آزمایش خارج کنید و زمان بازیابی Gateway را اندازه بگیرید.

تست دوم: خرابی WAN

ارتباط WAN اصلی را قطع کنید و بررسی کنید آیا ترافیک از WAN دوم عبور می‌کند.

تست سوم: خرابی خارج از Gateway

شرایطی را شبیه‌سازی کنید که Gateway محلی در دسترس است، اما مسیر بالادستی ISP خراب شده است.

این آزمون برای ارزیابی Recursive Routing اهمیت زیادی دارد.

تست چهارم: خرابی یکی از لینک‌های Bonding

یکی از پورت‌های عضو Bonding را قطع کنید و وضعیت Active Slave را بررسی کنید.

تست پنجم: خرابی یک سوئیچ MLAG

در محیط آزمایشگاهی یا پنجره نگهداری مجاز، قطع یکی از Peerها را شبیه‌سازی کنید.

سپس وضعیت LACP، MAC Learning، VLANها و دسترسی سرویس‌ها را کنترل کنید.

تست ششم: بازیابی مسیر اصلی

پس از برطرف کردن خرابی، رفتار Failback را بررسی کنید.

بازگشت مسیر نباید باعث Loop یا جابه‌جایی مکرر و نامطلوب ترافیک شود.

شاخص‌های موردنیاز برای ثبت نتایج

  • زمان تشخیص خرابی
  • مدت قطعی قابل مشاهده توسط کاربر
  • تعداد Packetهای ازدست‌رفته
  • وضعیت Sessionهای TCP و VPN
  • زمان تغییر Route یا VRRP Master
  • زمان و کیفیت Failback
  • مصرف CPU و منابع سخت‌افزاری
  • وضعیت Log و هشدارهای مانیتورینگ
توصیه اجرایی: برای آزمون‌های HA، علاوه بر Ping، از ترافیک واقعی مانند تماس VoIP، انتقال فایل، ارتباط VPN و تست TCP پیوسته استفاده کنید. این روش اثر Failover بر کیفیت سرویس را بهتر نشان می‌دهد.

اشتباهات رایج در پیاده‌سازی High Availability در MikroTik

اشتباهپیامد احتمالیراهکار
استفاده از دو روتر بدون VRRP یا طراحی Gateway جایگزینقطعی کاربران هنگام خرابی روترپیاده‌سازی Gateway Redundancy
استفاده از VRRP بدون پایش WANباقی ماندن Master بدون اینترنتافزودن Health Monitoring مناسب
تفاوت Vrrp VRID یا Intervalاختلال در تشکیل گروههماهنگی تنظیمات دو Router
تصور Sync کامل توسط VRRPناهماهنگی Firewall و NATهماهنگی جداگانه تنظیمات
بررسی فقط Gateway مودمتشخیص ندادن قطعی UpstreamRecursive Routing یا Probe مناسب
استفاده از LACP به‌عنوان افزایش سرعت تک‌جریانانتظار عملکرد غیرواقعیدرک Hash و محدودیت Stream
MLAG بدون تنظیم صحیح VLANقطعی یا Loop در لایه ۲پیروی از راهنمای مدل دقیق
استفاده از منبع برق مشترکخرابی هم‌زمان تجهیزاتافزونگی مناسب برق
اجرای Failback بدون کنترلنوسان مسیر و اختلال سرویسطراحی Preemption و Delay
نداشتن آزمون واقعی HAشناسایی نشدن نقص طراحیاجرای Failover Test دوره‌ای

چک‌لیست طراحی و تحویل شبکه High Availability

بررسی معماری

  • ☐ تمام SPOFهای مهم شناسایی شده‌اند.
  • ☐ تجهیزات اصلی و جایگزین مشخص هستند.
  • ☐ مسیرهای برق و شبکه بررسی شده‌اند.
  • ☐ وابستگی به سوئیچ یا ISP مشترک مشخص است.

افزونگی Gateway

  • ☐ VRID و Virtual IP دو روتر هماهنگ است.
  • ☐ Priority و Preemption طراحی شده‌اند.
  • ☐ ترافیک VRRP مجاز است.
  • ☐ سلامت مسیر WAN در تصمیم Failover لحاظ شده است.
  • ☐ وضعیت Connection Tracking در صورت نیاز بررسی شده است.

افزونگی ارتباطات

  • ☐ WAN اصلی و پشتیبان آزمایش شده‌اند.
  • ☐ وضعیت Recursive Routeها صحیح است.
  • ☐ NAT در هر دو مسیر بررسی شده است.
  • ☐ مسیر برگشت ترافیک کنترل شده است.

افزونگی سوئیچ و لینک

  • ☐ Bonding Mode با توپولوژی سازگار است.
  • ☐ روش Link Monitoring صحیح انتخاب شده است.
  • ☐ تنظیمات LACP در دو سمت هماهنگ است.
  • ☐ VLAN و STP در MLAG بررسی شده‌اند.
  • ☐ سازگاری Hardware Offloading تأیید شده است.

تست و بهره‌برداری

  • ☐ زمان Failover اندازه‌گیری شده است.
  • ☐ رفتار Failback آزمایش شده است.
  • ☐ تست ترافیک واقعی انجام شده است.
  • ☐ نتایج در مستندات پروژه ثبت شده‌اند.
  • ☐ Backup تنظیمات و برنامه Rollback وجود دارد.
  • ☐ مانیتورینگ و اعلان خرابی فعال است.
معیار تحویل: یک شبکه زمانی می‌تواند از نظر High Availability قابل اتکا تلقی شود که علاوه بر داشتن تجهیزات جایگزین، رفتار آن در زمان خرابی واقعی آزمایش و مستند شده باشد.

سؤالات متداول درباره High Availability در MikroTik

High Availability در MikroTik چیست؟

مجموعه‌ای از روش‌ها مانند VRRP، WAN Failover، Bonding و MLAG برای افزایش پایداری و کاهش زمان قطعی سرویس است.

تفاوت High Availability و Load Balancing چیست؟

HA بر حفظ دسترس‌پذیری هنگام خرابی تمرکز دارد، درحالی‌که Load Balancing برای توزیع ترافیک میان چند مسیر یا تجهیز استفاده می‌شود. این دو قابلیت می‌توانند هم‌زمان در یک طراحی وجود داشته باشند.

آیا VRRP بین دو روتر MikroTik قابل اجراست؟

بله. با تعریف VRID یکسان، Virtual IP مشترک و Priority مناسب می‌توان Gateway Redundancy ایجاد کرد.

آیا VRRP تمام تنظیمات RouterOS را Sync می‌کند؟

خیر. VRRP برای افزونگی Gateway طراحی شده است. همگام‌سازی Connection Tracking قابلیت جداگانه‌ای دارد و جایگزین Sync کامل تنظیمات نیست.

آیا VRRP قطعی اینترنت Master را تشخیص می‌دهد؟

نه لزوماً. اگر رابط LAN Master فعال باشد، برای تشخیص خرابی WAN به مانیتورینگ و منطق اضافی نیاز داریم.

بهترین روش Failover دو اینترنت چیست؟

انتخاب به توپولوژی بستگی دارد. برای سناریوهای ساده از Route Distance و Check Gateway و برای پایش مسیر بالادستی از Recursive Routing استفاده می‌شود.

آیا Bonding سرعت اینترنت را دو برابر می‌کند؟

خیر. Bonding لزوماً سرعت یک Session را دو برابر نمی‌کند. نتیجه به Mode، Hash Policy، تعداد جریان‌ها و ظرفیت لینک‌ها وابسته است.

تفاوت LACP و MLAG چیست؟

LACP برای تجمیع لینک‌ها استفاده می‌شود. MLAG امکان استفاده از LACP روی دو سوئیچ فیزیکی مستقل را فراهم می‌کند.

آیا تمام MikroTik CRSها از MLAG Hardware Offload پشتیبانی می‌کنند؟

خیر. پشتیبانی Hardware Offload به نوع Switch Chip و مدل دستگاه وابسته است.

آیا می‌توان از OSPF برای High Availability استفاده کرد؟

بله. OSPF می‌تواند در شبکه‌های دارای چند مسیر، پس از تغییر توپولوژی، مسیرهای جایگزین را انتخاب کند.

آیا BFD باعث Failover سریع‌تر می‌شود؟

در سناریوهای Routing سازگار، BFD می‌تواند خرابی ارتباط را سریع‌تر تشخیص دهد. اما تمام کاربردهای آن در RouterOS پشتیبانی نمی‌شوند.

آیا WAN Failover تمام VPNها را بدون قطعی حفظ می‌کند؟

خیر. تغییر Public IP، مسیر یا وضعیت Session ممکن است باعث نیاز به برقراری مجدد تونل VPN شود.

آیا استفاده از دو روتر برای HA کافی است؟

خیر. برق، سوئیچ‌ها، WAN، Routing، تنظیمات و سرویس‌های وابسته نیز باید بررسی شوند.

برای تشخیص قطعی سرویس از چه ابزاری استفاده کنیم؟

بسته به نیاز می‌توان از Netwatch، Ping، SNMP، Syslog، BFD و مانیتورینگ مرکزی استفاده کرد.

چگونه از عملکرد واقعی HA مطمئن شویم؟

با اجرای تست‌های خرابی کنترل‌شده، اندازه‌گیری زمان بازیابی، بررسی Packet Loss و آزمایش ترافیک واقعی کاربران.

جمع‌بندی: چگونه یک شبکه پایدار با MikroTik طراحی کنیم؟

High Availability یکی از اصول مهم طراحی شبکه‌های سازمانی و زیرساخت‌های حساس است.

MikroTik RouterOS v7 ابزارهای مختلفی برای پیاده‌سازی این معماری فراهم می‌کند.

VRRP برای افزونگی Gateway، WAN Failover برای جایگزینی ارتباط اینترنت، Bonding برای افزونگی لینک و MLAG برای کاهش وابستگی به یک سوئیچ استفاده می‌شوند.

از طرف دیگر، OSPF، BGP، BFD و Netwatch می‌توانند در تشخیص خرابی و تغییر مسیر ترافیک نقش مهمی داشته باشند.

اما نباید فراموش کرد که افزونگی فقط یکی از اجزای HA است.

برای دستیابی به یک زیرساخت قابل‌اعتماد، باید هماهنگی تنظیمات، سلامت مسیرها، امنیت، منابع برق، مانیتورینگ و فرآیند بازیابی نیز در نظر گرفته شود.

 در نهایت، بهترین معماری High Availability معماری‌ای است که متناسب با نیاز سرویس، RTO مورد انتظار، بودجه سازمان و نقاط خرابی واقعی طراحی شده و در آزمایش‌های Failover عملکرد قابل‌قبولی نشان داده باشد.

انتخاب تجهیزات MikroTik برای شبکه‌های High Availability

طراحی زیرساخت High Availability به انتخاب تجهیزات مناسب، توان پردازشی کافی، پورت‌های موردنیاز و پشتیبانی از قابلیت‌های شبکه بستگی دارد.

در پروژه‌های سازمانی می‌توان از روترهای MikroTik، سوئیچ‌های CRS و سایر تجهیزات سازگار برای اجرای طراحی‌های Redundant استفاده کرد.

برای بررسی مشخصات محصولات، انتخاب تجهیزات، مشاوره تخصصی و استعلام موجودی و شرایط گارانتی، به وب‌سایت گروه بیستون مراجعه کنید.

منابع و مستندات رسمی

این مقاله بر اساس مستندات رسمی MikroTik و اصول طراحی شبکه تدوین شده است. نمونه دستورات برای محیط آزمایشگاهی و آموزش ارائه شده‌اند و به معنای آزمایش عملی آن‌ها روی تجهیزات واقعی نیستند. قبل از اجرای Production، نسخه RouterOS، توپولوژی، تنظیمات فعلی، سازگاری سخت‌افزار و برنامه Rollback باید بررسی شوند.