با گسترش مجازی‌سازی، مراکز داده، زیرساخت‌های Cloud و شبکه‌های سازمانی، نیاز به ایجاد شبکه‌های منطقی مستقل روی یک بستر ارتباطی مشترک افزایش یافته است.

در شبکه‌های سنتی، برای تفکیک Broadcast Domainها معمولاً از فناوری VLAN استفاده می‌شود.

اما VLAN دارای محدودیت تعداد شناسه است و توسعه یک دامنه لایه ۲ روی شبکه‌های IP بزرگ نیازمند راهکارهای پیشرفته‌تری است.

فناوری VXLAN با هدف ایجاد شبکه‌های مجازی لایه ۲ روی زیرساخت لایه ۳ معرفی شده است.

در VXLAN، فریم‌های Ethernet داخل بسته‌های UDP قرار می‌گیرند و می‌توانند از طریق یک شبکه IP بین نقاط مختلف منتقل شوند.

سیستم‌عامل MikroTik RouterOS v7 از این فناوری پشتیبانی می‌کند و امکان ساخت VXLAN Interface، تعریف VTEP، استفاده از VNI، اتصال به Bridge و مشاهده MAC Learning را فراهم می‌سازد.

در این مقاله گروه بیستون، ابتدا با معماری VXLAN آشنا می‌شویم و سپس یک پروژه عملی برای اتصال دو شبکه Ethernet از طریق VXLAN اجرا می‌کنیم.

خلاصه کاربردی: VXLAN یک روش Layer 2 Overlay روی شبکه IP است. هر شبکه VXLAN با شناسه VNI مشخص می‌شود و دستگاه‌های VTEP مسئول Encapsulation و Decapsulation فریم‌های Ethernet هستند. این فناوری به‌تنهایی رمزنگاری یا احراز هویت فراهم نمی‌کند.

VXLAN چیست و چگونه کار می‌کند؟

VXLAN مخفف Virtual eXtensible Local Area Network است.

این فناوری در استاندارد RFC 7348 توصیف شده و برای ایجاد شبکه‌های مجازی لایه ۲ روی یک زیرساخت مبتنی بر IP به کار می‌رود.

در یک شبکه سنتی، دو سیستم که در یک VLAN قرار دارند، می‌توانند از طریق سوئیچ‌های لایه ۲ با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

در VXLAN، امکان ایجاد یک دامنه Ethernet منطقی بین دو نقطه وجود دارد، حتی زمانی که مسیر میان آن‌ها شامل روترهای لایه ۳ باشد.

یک مثال ساده

فرض کنید یک سازمان دارای دو سایت مجزا است.

در سایت اول یک سرور و در سایت دوم یک سیستم دیگر وجود دارد.

اگر لازم باشد این دو دستگاه در یک شبکه لایه ۲ مشترک قرار بگیرند، می‌توان از VXLAN استفاده کرد.

روتر سایت اول فریم Ethernet را دریافت می‌کند، آن را داخل بسته UDP قرار می‌دهد و از طریق زیرساخت IP به روتر سایت دوم ارسال می‌کند.

روتر دوم، هدرهای VXLAN و UDP/IP را حذف کرده و فریم اصلی Ethernet را به شبکه محلی تحویل می‌دهد.

به این ترتیب، دو سیستم می‌توانند در یک Broadcast Domain منطقی قرار بگیرند.

نمای ساده عملکرد VXLAN
PC-A
 |
LAN-A
 |
[MikroTik R1 / VTEP]
          |
      IP Network
      UDP / 4789
          |
[MikroTik R2 / VTEP]
 |
LAN-B
 |
PC-B

Both LANs share one
logical L2 VXLAN segment.
توجه: قرار گرفتن دو سایت در یک Broadcast Domain به معنی افزایش امنیت یا کارایی شبکه نیست. گسترش لایه ۲ باید فقط زمانی انجام شود که نیاز واقعی وجود داشته باشد.

چرا فناوری VXLAN به وجود آمد؟

محدودیت شناسه‌های VLAN

در استاندارد IEEE 802.1Q، شناسه VLAN دارای 12 بیت است.

این ساختار 4096 مقدار ممکن دارد که در کاربرد معمول، شناسه‌های 1 تا 4094 برای VLANهای قابل استفاده در نظر گرفته می‌شوند.

برای بسیاری از شبکه‌های کوچک و متوسط، این تعداد کاملاً کافی است.

اما در مراکز داده بزرگ، زیرساخت‌های چندمشتری یا شبکه‌های Cloud، ممکن است به تعداد بسیار بیشتری شبکه منطقی نیاز باشد.

شناسه 24 بیتی VNI

VXLAN از شناسه 24 بیتی به نام VNI استفاده می‌کند.

این فضای شناسه دارای بیش از 16 میلیون مقدار ممکن است.

در RouterOS، بازه مجاز VNI از 1 تا 16777215 تعریف شده است.

مزیت توسعه شبکه روی زیرساخت IP

VXLAN می‌تواند فریم‌های لایه ۲ را روی یک شبکه مسیریابی‌شده منتقل کند.

بنابراین در معماری‌های مناسب، نیازی نیست تمام زیرساخت انتقال به شکل یک Bridge بزرگ طراحی شود.

روترهای شبکه Underlay صرفاً بسته‌های IP را به مقصد VTEP منتقل می‌کنند.

این تفکیک می‌تواند طراحی و توسعه شبکه‌های بزرگ را منعطف‌تر کند.

معماری VXLAN؛ تفاوت Underlay و Overlay

برای درک VXLAN باید دو مفهوم اصلی را از یکدیگر تفکیک کنیم.

Underlay Network چیست؟

Underlay همان شبکه IP اصلی است که ارتباط بین دستگاه‌های VTEP را فراهم می‌کند.

این شبکه می‌تواند از روترها، سوئیچ‌های لایه ۳ و لینک‌های فیزیکی مختلف تشکیل شده باشد.

در Underlay، مسیریابی IP اهمیت دارد.

برای مثال، ممکن است از Static Route، OSPF یا BGP برای رساندن ترافیک به آدرس VTEPها استفاده شود.

Overlay Network چیست؟

Overlay شبکه منطقی VXLAN است که روی Underlay ایجاد می‌شود.

در این لایه، فریم‌های Ethernet میان VTEPها جابه‌جا می‌شوند.

هر VXLAN Segment با VNI مشخص می‌شود.

مثال معماری

       VXLAN OVERLAY
    VNI 1050 / Layer 2
  +--------------------+
  |                    |
LAN-A                LAN-B
  |                    |
VTEP-A               VTEP-B
  |                    |
  +----- UNDERLAY -----+
      Routed IP Path

زیرساخت Underlay مسئول انتقال IP و Overlay مسئول ارائه ارتباط منطقی لایه ۲ است.

نکته فنی: در VXLAN، روترهای میانی معمولاً نیازی به شناخت VNI یا MAC Addressهای شبکه Overlay ندارند؛ آن‌ها بسته بیرونی IP را مسیریابی می‌کنند.

آشنایی با اصطلاحات تخصصی VXLAN

۱. VTEP چیست؟

VTEP مخفف VXLAN Tunnel Endpoint است.

این بخش مسئول اضافه کردن هدرهای VXLAN به فریم‌های Ethernet و حذف آن‌ها در سمت مقابل است.

در RouterOS، این نقش توسط VXLAN Interface و تنظیمات مربوط به VTEP اجرا می‌شود.

۲. VNI چیست؟

VNI مخفف VXLAN Network Identifier است.

این شناسه برای تفکیک شبکه‌های VXLAN استفاده می‌شود.

برای مثال:

  • VNI 1050 برای شبکه کاربران
  • VNI 1060 برای شبکه سرورها
  • VNI 1070 برای شبکه آزمایشگاهی

این اعداد صرفاً نمونه طراحی هستند.

دو سایت که قرار است در یک VXLAN Segment مشترک باشند، باید VNI سازگار داشته باشند.

۳. MAC Learning چیست؟

VTEP برای ارسال Unicast باید بداند MAC Address مقصد در پشت کدام VTEP قرار گرفته است.

RouterOS می‌تواند با دریافت ترافیک VXLAN، ارتباط بین MAC Address منبع و IP مربوط به VTEP را یاد بگیرد.

۴. FDB چیست؟

FDB مخفف Forwarding Database است.

این جدول اطلاعات مربوط به MAC Addressهای دور و IP مربوط به VTEP مقصد را نگهداری می‌کند.

در RouterOS، از نسخه 7.9 امکان مشاهده این اطلاعات فراهم شده است.

۵. BUM Traffic چیست؟

BUM مخفف سه نوع ترافیک است:

  • Broadcast
  • Unknown Unicast
  • Multicast

این ترافیک در بسیاری از شبکه‌های Ethernet نیازمند Flooding است.

۶. Head-End Replication چیست؟

در این روش، VTEP فرستنده برای انتقال BUM Traffic، نسخه‌ای از بسته را برای هر Remote VTEP مجاز و پیکربندی‌شده ارسال می‌کند.

این روش نیاز به Multicast Routing در Underlay را کاهش می‌دهد.

اما در شبکه‌هایی با تعداد زیاد VTEP، ممکن است ترافیک تکراری بیشتری ایجاد شود.

۷. EVPN چه ارتباطی با VXLAN دارد؟

EVPN یک فناوری Control Plane است که در بعضی معماری‌های دیتاسنتری، همراه با VXLAN استفاده می‌شود.

در معماری EVPN-VXLAN، تبادل اطلاعات دسترسی به MAC و IP می‌تواند به کمک BGP انجام شود.

اما در پیاده‌سازی مستندشده VXLAN در RouterOS، Remote VTEPها باید به‌صورت Static تعریف شوند.

نباید این قابلیت را با یک سیستم کامل BGP EVPN دارای کشف خودکار VTEP یکسان دانست.

ساختار بسته VXLAN و پورت UDP 4789

VXLAN فریم اصلی Ethernet را در یک بسته UDP/IP قرار می‌دهد.

ساختار ساده‌شده یک بسته VXLAN به شکل زیر است:

+-----------------------+
| Outer Ethernet Header |
+-----------------------+
| Outer IP Header       |
+-----------------------+
| UDP Header            |
| Destination Port 4789 |
+-----------------------+
| VXLAN Header / VNI    |
+-----------------------+
| Inner Ethernet Frame  |
| + Original Payload    |
+-----------------------+

پورت پیش‌فرض VXLAN

بر اساس RFC 7348، پورت شناخته‌شده VXLAN برابر UDP 4789 است.

RouterOS نیز به‌صورت پیش‌فرض از این پورت استفاده می‌کند.

چرا VXLAN از UDP استفاده می‌کند؟

استفاده از UDP امکان انتقال فریم‌های Encapsulated را روی یک زیرساخت IP فراهم می‌کند.

بسته‌های VXLAN می‌توانند بر اساس آدرس‌های IP بیرونی بین روترهای Underlay مسیریابی شوند.

آیا VXLAN رمزنگاری دارد؟

خیر. VXLAN به‌خودی‌خود یک پروتکل رمزنگاری‌شده نیست.

بنابراین نباید VXLAN خام را معادل یک VPN امن مانند WireGuard یا IPsec دانست.

اگر قرار است ارتباط از مسیر غیرقابل‌اعتماد عبور کند، باید حفاظت مناسبی در لایه انتقال یا شبکه در نظر گرفته شود.

تفاوت VXLAN با VLAN، EoIP و WireGuard

فناوریکاربرد اصلیروش انتقالویژگی مهم
VLANتفکیک شبکه لایه ۲802.1Q Taggingشناسه 12 بیتی
VXLANLayer 2 Overlay روی IPUDP/IPVNI با طول 24 بیت
EoIPتونل Ethernet بین دو MikroTikGRE/IPراهکار نقطه‌به‌نقطه
WireGuardارتباط امن مبتنی بر IPUDP رمزنگاری‌شدهVPN لایه ۳

VXLAN در برابر VLAN

VLAN برای تفکیک منطقی شبکه Ethernet استفاده می‌شود.

VXLAN امکان انتقال یک دامنه Ethernet را روی زیرساخت IP فراهم می‌کند.

این دو فناوری الزاماً جایگزین یکدیگر نیستند و می‌توانند در یک طراحی مشترک استفاده شوند.

VXLAN در برابر EoIP

EoIP یکی از راهکارهای شناخته‌شده میکروتیک برای انتقال Ethernet روی IP است.

EoIP معمولاً برای اتصال نقطه‌به‌نقطه دو روتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در مقابل، VXLAN با مفهوم VNI و امکان ارتباط با چند VTEP برای طراحی Overlayهای بزرگ‌تر مناسب‌تر است.

البته برای یک لینک ساده بین دو روتر MikroTik، EoIP نیز می‌تواند گزینه قابل بررسی باشد.

VXLAN در برابر WireGuard

WireGuard یک VPN رمزنگاری‌شده لایه ۳ است.

VXLAN از فریم‌های Ethernet در لایه ۲ پشتیبانی می‌کند.

در برخی طراحی‌ها، می‌توان از WireGuard برای حفاظت زیرساخت IP بین VTEPها استفاده کرد و VXLAN را روی آن پیاده‌سازی کرد.

در این حالت، باید سربار هر دو فناوری و محدودیت MTU نیز محاسبه شود.

قابلیت‌های VXLAN در MikroTik RouterOS v7

RouterOS v7 پارامترهای متعددی برای تنظیم VXLAN ارائه می‌کند.

مسیر اصلی تنظیمات:

/interface vxlan

و مسیر تعریف Remote VTEP:

/interface vxlan vteps

پارامترهای مهم VXLAN

پارامترکاربردنکته
nameنام اینترفیسنام‌گذاری واضح توصیه می‌شود
vniشناسه شبکه VXLANبازه 1 تا 16777215
portپورت UDPپیش‌فرض 4789
local-addressIP مبدأ VTEPاز RouterOS 7.7
vteps-ip-versionنسخه IP زیرساختIPv4 یا IPv6
learningMAC Learningپیش‌فرض yes
mtuMTU اینترفیس VXLANپیش‌فرض 1500
allow-fast-pathپردازش Fast Pathاز RouterOS 7.8
vtep-vrfانتخاب VRF برای VTEPاز RouterOS 7.7
groupMulticast Groupنیازمند تنظیم Underlay
hwاجازه Hardware Offloadفقط سخت‌افزار سازگار

پشتیبانی IPv4 و IPv6

طبق مستندات MikroTik، از RouterOS نسخه 7.6 امکان استفاده از IPv6 برای Underlay در VXLAN فراهم شده است.

بااین‌حال، یک VXLAN Interface در RouterOS به‌صورت هم‌زمان از VTEPهای IPv4 و IPv6 پشتیبانی نمی‌کند.

این محدودیت با مفهوم Dual-Stack در شبکه‌های معمول IP متفاوت است.

نکته: استفاده از IPv6 Underlay در VXLAN نرم‌افزاری به معنی پشتیبانی Hardware Offload از IPv6 نیست. محدودیت‌های Hardware Offloading را باید جداگانه بررسی کرد.

پروژه عملی: اتصال دو شبکه لایه ۲ با VXLAN در MikroTik

در این پروژه، دو روتر MikroTik را در یک شبکه آزمایشگاهی به یکدیگر متصل می‌کنیم.

هر روتر یک کامپیوتر در شبکه محلی خود دارد.

هدف این است که دو کامپیوتر از طریق VXLAN در یک Broadcast Domain منطقی قرار بگیرند.

توپولوژی پروژه

PC-A
192.168.50.11/24
       |
     ether2
       |
   MikroTik R1
       |
   ether1 / Underlay
   10.255.0.1/30
       |
  Routed IP Network
       |
   10.255.0.2/30
   ether1 / Underlay
       |
   MikroTik R2
       |
     ether2
       |
PC-B
192.168.50.12/24

Overlay:
VXLAN VNI = 1050
UDP Port  = 4789

در این آزمایش، دو آدرس Underlay در یک لینک مستقیم قرار گرفته‌اند. همین معماری با وجود مسیر IP مسیریابی‌شده بین VTEPها نیز قابل استفاده است.

جدول آدرس‌دهی پروژه

تجهیزاینترفیسآدرس یا تنظیم
Router1ether110.255.0.1/30
Router2ether110.255.0.2/30
Router1vxlan-1050VNI 1050
Router2vxlan-1050VNI 1050
PC-ALAN192.168.50.11/24
PC-BLAN192.168.50.12/24

پیش‌نیازهای پروژه

  • دو دستگاه MikroTik با RouterOS v7 سازگار
  • دسترسی مدیریتی به هر دو روتر
  • قابلیت IP Reachability بین VTEPها
  • عدم مسدودسازی UDP 4789
  • دو پورت Ethernet برای Underlay و LAN آزمایشگاهی
  • دو کامپیوتر یا ماشین مجازی برای تست
  • بررسی MTU مسیر ارتباطی
هشدار اجرایی: دستورات این سناریو برای دو روتر آزمایشگاهی با تنظیمات شناخته‌شده در نظر گرفته شده‌اند. در دستگاه دارای Default Configuration، ابتدا Bridge، IP Address، Firewall و DHCP موجود را بررسی کنید. پورت مدیریت را از مسیر تغییرات جدا نگه دارید و هنگام ویرایش تنظیمات از Safe Mode استفاده کنید.

مرحله اول: تنظیم VXLAN روی Router1

۱. تنظیم IP شبکه Underlay

روی Router1، به اینترفیس ether1 آدرس زیر را اختصاص می‌دهیم:

/ip address add \
 address=10.255.0.1/30 \
 interface=ether1 \
 comment="VXLAN Underlay R1"

این آدرس برای ارتباط لایه ۳ با Router2 استفاده می‌شود.

۲. ایجاد Bridge شبکه Overlay

یک Bridge برای اتصال شبکه محلی به VXLAN ایجاد می‌کنیم.

/interface bridge add \
 name=br-vxlan \
 protocol-mode=rstp \
 vlan-filtering=no

در این پروژه، VLAN Filtering غیرفعال است، زیرا هدف فقط اتصال یک شبکه Ethernet بدون VLAN Tag است.

۳. ایجاد VXLAN Interface

/interface vxlan add \
 name=vxlan-1050 \
 vni=1050 \
 port=4789 \
 local-address=10.255.0.1 \
 mtu=1500

در این دستور:

  • name نام تونل است.
  • vni=1050 شناسه شبکه Overlay است.
  • port=4789 پورت VXLAN است.
  • local-address آدرس مبدأ VTEP را تعیین می‌کند.
  • mtu=1500 MTU موردنظر Overlay است.

برای انتقال فریم‌های کامل با این مقدار MTU، شبکه Underlay باید سربار VXLAN را نیز تحمل کند.

۴. تعریف Remote VTEP

اکنون IP مربوط به Router2 را تعریف می‌کنیم:

/interface vxlan vteps add \
 interface=vxlan-1050 \
 remote-ip=10.255.0.2 \
 comment="Remote VTEP R2"

این تنظیم باعث می‌شود Router1 مقصد ارسال ترافیک BUM را بشناسد.

همچنین RouterOS با فعال بودن Learning می‌تواند MAC Addressهای دور را یاد بگیرد.

۵. اضافه کردن پورت LAN به Bridge

/interface bridge port add \
 bridge=br-vxlan \
 interface=ether2

۶. اضافه کردن VXLAN به Bridge

/interface bridge port add \
 bridge=br-vxlan \
 interface=vxlan-1050

اکنون از نظر منطقی، پورت ether2 و اینترفیس vxlan-1050 عضو یک Bridge هستند.

۷. بررسی تنظیمات Router1

/interface vxlan print detail
/interface vxlan vteps print detail
/interface bridge port print detail

در این مرحله، پیکربندی اولین سمت VXLAN تکمیل شده است.

مرحله دوم: تنظیم VXLAN روی Router2

اکنون تنظیمات سمت دوم را انجام می‌دهیم.

۱. تنظیم IP شبکه Underlay

/ip address add \
 address=10.255.0.2/30 \
 interface=ether1 \
 comment="VXLAN Underlay R2"

۲. ایجاد Bridge

/interface bridge add \
 name=br-vxlan \
 protocol-mode=rstp \
 vlan-filtering=no

۳. ایجاد VXLAN Interface

/interface vxlan add \
 name=vxlan-1050 \
 vni=1050 \
 port=4789 \
 local-address=10.255.0.2 \
 mtu=1500

دقت کنید که مقدار VNI در هر دو سمت یکسان است.

۴. تعریف Remote VTEP

در Router2 باید آدرس Router1 تعریف شود.

/interface vxlan vteps add \
 interface=vxlan-1050 \
 remote-ip=10.255.0.1 \
 comment="Remote VTEP R1"

۵. اتصال Ethernet و VXLAN به Bridge

/interface bridge port add \
 bridge=br-vxlan \
 interface=ether2

/interface bridge port add \
 bridge=br-vxlan \
 interface=vxlan-1050

۶. بررسی تنظیمات Router2

/interface vxlan print detail
/interface vxlan vteps print detail
/interface bridge port print detail

در این مرحله، تنظیمات دو طرف VXLAN انجام شده است.

نتیجه پیکربندی: در هر دو Router، پورت ether2 و VXLAN Interface در یک Bridge قرار دارند. پس از برقراری ارتباط Underlay و عبور UDP 4789، فریم‌های Ethernet می‌توانند از یک سمت به سمت دیگر منتقل شوند.

مرحله سوم: تست VXLAN و ارتباط دو سیستم

تست اول: ارتباط IP بین روترها

روی Router1:

/ping 10.255.0.2 \
 src-address=10.255.0.1 \
 count=5

روی Router2:

/ping 10.255.0.1 \
 src-address=10.255.0.2 \
 count=5

اگر Ping در هر دو سمت برقرار نیست، ابتدا مشکلات Underlay را برطرف کنید.

Ping موفق به‌تنهایی به معنی عبور UDP 4789 نیست؛ Firewall باید جداگانه بررسی شود.

تست دوم: آدرس‌دهی کامپیوترها

روی PC-A:

IP Address: 192.168.50.11
Subnet Mask: 255.255.255.0

روی PC-B:

IP Address: 192.168.50.12
Subnet Mask: 255.255.255.0

برای تست ارتباط مستقیم دو سیستم در یک Subnet، نیازی به Default Gateway نیست.

تست سوم: Ping از PC-A به PC-B

روی PC-A دستور زیر را اجرا کنید:

ping 192.168.50.12

در صورت موفقیت تست، کامپیوترها می‌توانند از طریق Overlay به یکدیگر دسترسی داشته باشند.

در صورت عدم پاسخ، Firewall سیستم‌عامل کامپیوترها نیز باید بررسی شود.

تست چهارم: بررسی MAC Learning

روی هر روتر:

/interface vxlan fdb print

اگر ترافیک مناسبی بین سیستم‌ها ردوبدل شده باشد، ممکن است MAC Addressهای Remote به همراه IP مربوط به VTEP نمایش داده شوند.

همچنین می‌توانید جدول MAC در Bridge را بررسی کنید:

/interface bridge host print

تست پنجم: بررسی ترافیک

از طریق ابزار Torch یا Packet Sniffer روی اینترفیس Underlay، بسته‌های UDP را بررسی کنید.

در یک Packet Capture مناسب، بسته‌های VXLAN باید با پورت مقصد UDP 4789 قابل شناسایی باشند.

نکته: در VXLAN لزومی ندارد مفهوم اتصال را مانند یک VPN دارای Handshake در نظر بگیرید. برای تأیید عملکرد واقعی، IP Reachability، عبور UDP، MAC Learning و تست فریم‌های Ethernet را هم‌زمان بررسی کنید.

MTU در VXLAN؛ چرا تنظیم صحیح آن بسیار مهم است؟

هر بسته VXLAN علاوه بر اطلاعات اصلی، دارای هدرهای Encapsulation است.

بنابراین انتقال یک فریم Ethernet با MTU معمولی ممکن است به ظرفیت بیشتری در زیرساخت Underlay نیاز داشته باشد.

مقدار سربار VXLAN

طبق مستندات MikroTik:

  • سربار VXLAN روی IPv4 برابر 50 بایت است.
  • سربار VXLAN روی IPv6 برابر 70 بایت است.

در این محاسبه، سربار شامل هدرهای لازم برای انتقال فریم اصلی در بسته بیرونی است.

مثال با MTU برابر 1500

برای انتقال ترافیک با MTU داخلی 1500 بایت روی IPv4 Underlay، به ظرفیت مناسب برای 1500 بایت به‌علاوه 50 بایت سربار نیاز داریم.

1500 + 50 = 1550 bytes

بنابراین IP MTU مسیر Underlay برای این سناریو باید حداقل 1550 بایت را پشتیبانی کند.

همچنین L2MTU تجهیزات فیزیکی باید برای حمل فریم بیرونی کافی باشد.

اگر Underlay فقط MTU 1500 داشته باشد چه می‌شود؟

بسته به نوع ترافیک و تنظیمات Fragmentation، ممکن است بسته‌ها Fragment شوند یا در صورت مجاز نبودن Fragmentation، Drop شوند.

این موضوع می‌تواند باعث افت Throughput، مشکلات PMTUD و اختلال در انتقال بسته‌های بزرگ شود.

راهکار اول: استفاده از MTU بزرگ‌تر

در شبکه‌ای که تمام تجهیزات مسیر از MTU بزرگ‌تر پشتیبانی می‌کنند، می‌توان زیرساخت Underlay را برای انتقال بسته‌های VXLAN آماده کرد.

برای مثال، ممکن است MTU برابر 1550 یا بیشتر در تمام مسیر موردنیاز باشد.

اما مقدار قابل تنظیم به توانایی سخت‌افزار و L2MTU واقعی تجهیزات بستگی دارد.

راهکار دوم: کاهش MTU شبکه داخلی

اگر امکان استفاده از Jumbo Frame یا افزایش MTU وجود ندارد، می‌توان در طراحی‌های مناسب، MTU ترافیک داخلی را کاهش داد.

بااین‌حال، صرف تغییر MTU اینترفیس VXLAN تضمین نمی‌کند تمام کلاینت‌های Ethernet متصل به Bridge بسته‌های کوچک‌تری ارسال کنند.

MTU کلاینت‌ها، شبکه منطقی و مسیر End-to-End نیز باید هماهنگ شود.

VXLAN روی WireGuard

اگر Underlay ابتدا از WireGuard عبور کند، سربار WireGuard نیز به مسیر افزوده می‌شود.

در این حالت، محاسبات MTU باید بر اساس کوچک‌ترین Path MTU در کل مسیر انجام شوند.

هشدار فنی: تست موفق Ping با بسته کوچک به معنی صحیح بودن MTU نیست. برای تحویل پروژه باید بسته‌های بزرگ، PMTUD، Fragmentation و عملکرد واقعی ترافیک TCP/UDP نیز آزمایش شوند.

تنظیم Firewall و نکات امنیتی VXLAN در MikroTik

VXLAN از UDP برای انتقال ترافیک استفاده می‌کند.

در صورت وجود Firewall، باید ورود بسته‌های مجاز VXLAN به VTEP امکان‌پذیر باشد.

نمونه Rule برای Router1

در شبکه آزمایشگاهی فعلی، می‌توان ترافیک UDP 4789 از Router2 را مجاز کرد:

/ip firewall filter add \
 chain=input \
 action=accept \
 in-interface=ether1 \
 protocol=udp \
 src-address=10.255.0.2 \
 dst-address=10.255.0.1 \
 dst-port=4789 \
 comment="LAB VXLAN from R2"

نمونه Rule برای Router2

/ip firewall filter add \
 chain=input \
 action=accept \
 in-interface=ether1 \
 protocol=udp \
 src-address=10.255.0.1 \
 dst-address=10.255.0.2 \
 dst-port=4789 \
 comment="LAB VXLAN from R1"

اگر در Firewall قانون Drop وجود دارد، قانون‌های Allow باید پیش از قانون مسدودکننده قرار بگیرند.

در روترهای میانی، اگر Firewall مسیر را فیلتر می‌کند، لازم است Forward Traffic مرتبط با VXLAN نیز مطابق سیاست امنیتی مجاز شود.

آیا تعریف Remote VTEP باعث محدود شدن دسترسی می‌شود؟

خیر. طبق مستندات RouterOS، تعریف remote-ip در VTEP یک مکانیزم Access Control محسوب نمی‌شود.

بنابراین برای حفاظت واقعی باید از Firewall، تفکیک Underlay و کنترل دسترسی مناسب استفاده کرد.

آیا می‌توان VXLAN را مستقیم روی اینترنت اجرا کرد؟

از نظر انتقال IP، VXLAN می‌تواند روی مسیرهای قابل دسترس شبکه اجرا شود.

اما استفاده از VXLAN خام روی اینترنت عمومی توصیه نمی‌شود؛ زیرا خود پروتکل رمزنگاری و احراز هویت مستقل ندارد.

برای ارتباط بین شعب، راهکار مناسب می‌تواند ساخت یک Underlay امن با WireGuard یا IPsec و اجرای VXLAN روی آن باشد.

در شبکه‌های دارای NAT، قابلیت دسترسی به VTEPها، مسیر برگشت و تنظیمات Port Forwarding نیز باید بررسی شود.

هشدار امنیتی: هرگز فقط با باز کردن UDP 4789 روی اینترنت فرض نکنید VXLAN امن است. دسترسی به VTEP باید محدود باشد و ترافیک حساس از زیرساخت محافظت‌شده عبور کند.

راه‌اندازی چند شبکه VXLAN و اتصال بیش از دو سایت

VXLAN برخلاف بسیاری از تونل‌های نقطه‌به‌نقطه، برای معماری یک‌به‌چند نیز طراحی شده است.

می‌توان در یک RouterOS چند VXLAN Interface با VNIهای مختلف ایجاد کرد.

مثال چند VNI

شبکهVLAN محلی پیشنهادیVNI
Users1010010
Servers2010020
Management3010030

شماره VLAN و VNI الزاماً نباید یکسان باشند.

این نگاشت باید در طراحی و پیکربندی هر دو سمت هماهنگ باشد.

ساخت VXLANهای جداگانه

به‌عنوان نمونه روی یک روتر:

/interface vxlan add \
 name=vxlan-users \
 local-address=10.255.0.1 \
 vni=10010

/interface vxlan add \
 name=vxlan-servers \
 local-address=10.255.0.1 \
 vni=10020

برای هر VXLAN Interface باید Remote VTEPها، Bridge و تفکیک شبکه مربوطه به شکل مناسب تعریف شوند.

ایجاد دو VXLAN Interface به‌تنهایی به معنی ارتباط بین آن‌ها نیست.

اتصال سه سایت

فرض کنید سه VTEP داریم:

  • Site-A با IP برابر 10.10.10.1
  • Site-B با IP برابر 10.10.10.2
  • Site-C با IP برابر 10.10.10.3

در طراحی Static VTEP، می‌توان روی هر VTEP، آدرس سایر VTEPهای همان Segment را تعریف کرد.

در نتیجه BUM Traffic می‌تواند به سایر VTEPها منتقل شود.

آیا VXLAN از Multicast پشتیبانی می‌کند؟

بله. RouterOS دارای گزینه Multicast Group برای VXLAN است.

در این روش، زیرساخت Underlay باید از تنظیمات Multicast مربوطه، از جمله پروتکل‌های موردنیاز، پشتیبانی کند.

این موضوع با Head-End Replication مبتنی بر Unicast متفاوت است.

در سخت‌افزارهای دارای VXLAN Hardware Offloading، پشتیبانی از Multicast VTEP دارای محدودیت است.

VXLAN Hardware Offloading در RouterOS v7 چیست؟

در یک پیاده‌سازی نرم‌افزاری، فرآیند Encapsulation، Decapsulation و Forwarding می‌تواند از منابع پردازشی CPU استفاده کند.

برای شبکه‌های دارای ترافیک زیاد، این موضوع ممکن است به محدودیت عملکردی تبدیل شود.

اضافه شدن Hardware Offloading از RouterOS 7.18

طبق مستندات MikroTik، از نسخه 7.18 پشتیبانی اولیه از VXLAN Hardware Offloading معرفی شد.

در این حالت، تجهیزات سازگار می‌توانند بخشی از عملیات VXLAN Data Plane را در سخت‌افزار انجام دهند.

همچنین امکان نگاشت Static یک‌به‌یک بین VLAN و VXLAN در Bridge دارای VLAN Filtering برای سخت‌افزارهای پشتیبانی‌شده در نظر گرفته شده است.

آیا تمام روترهای MikroTik از VXLAN HW Offload پشتیبانی می‌کنند؟

خیر. وجود RouterOS 7.18 یا جدیدتر به‌تنهایی کافی نیست.

تجهیز باید دارای سخت‌افزار و Switch Chip سازگار با این قابلیت باشد.

پیش از طراحی، باید جدول پشتیبانی L3 Hardware Offloading برای مدل موردنظر بررسی شود.

محدودیت‌های مهم Hardware Offloaded VXLAN

طبق مستندات فعلی MikroTik، در حالت Hardware Offload، برخی قابلیت‌ها محدود هستند.

ویژگیوضعیت در Hardware Offload
VTEP روی IPv4در سخت‌افزارهای سازگار قابل استفاده
VTEP روی IPv6پشتیبانی نمی‌شود
VTEP در VRFپشتیبانی نمی‌شود
VTEP روی ECMPپشتیبانی نمی‌شود
VTEP روی Bond یا VLAN Interfaceپشتیبانی نمی‌شود
Multicast VTEPپشتیبانی نمی‌شود
VLAN Tagging over VXLANدر مسیر Offload پشتیبانی نمی‌شود
Inter-VNI Routingدر مسیر Offload پشتیبانی نمی‌شود
MLAG برای Bridge VXLANدر مسیر Offload پشتیبانی نمی‌شود

این محدودیت‌ها مربوط به Hardware Offloading هستند و نباید همگی به‌عنوان محدودیت VXLAN نرم‌افزاری تفسیر شوند.

مثال مفهومی VLAN-to-VXLAN Mapping

فرض کنید در یک دیتاسنتر دو VLAN داریم:

  • VLAN 10 برای کاربران
  • VLAN 20 برای سرورها

می‌توان در یک طراحی سازگار، این VLANها را به VNIهای جداگانه مانند 10010 و 10020 متصل کرد.

به این ترتیب، هر VLAN می‌تواند در Overlay مجزای خود منتقل شود.

نکته طراحی: برای پیاده‌سازی Hardware Offload باید نحوه تعریف Bridge، VLAN Filtering، پورت Routed، L3HW و VXLAN Interface مطابق مدل دقیق تجهیز انجام شود. فعال کردن صرف گزینه hw=yes به معنی فعال شدن قطعی Offload نیست.

مانیتورینگ VXLAN و بررسی وضعیت ارتباط در RouterOS

برای عیب‌یابی VXLAN باید هر دو لایه Underlay و Overlay را بررسی کرد.

۱. بررسی VXLAN Interface

/interface vxlan print detail

پارامترهای VNI، Local Address، MTU، Port و وضعیت Interface را بررسی کنید.

۲. بررسی Remote VTEP

/interface vxlan vteps print detail

آدرس‌های Remote باید با طراحی شبکه مطابقت داشته باشند.

۳. مشاهده VXLAN FDB

/interface vxlan fdb print

این جدول می‌تواند MAC Addressهای دور و IP مربوط به VTEP مقصد را نشان دهد.

۴. مشاهده Bridge Host Table

/interface bridge host print

با این دستور، MAC Addressهای یادگرفته‌شده در Bridge قابل بررسی هستند.

۵. بررسی IP Route

/ip route print detail

باید مسیر درستی به IP مربوط به Remote VTEP وجود داشته باشد.

۶. بررسی ترافیک با Torch

از ابزار Torch روی Underlay Interface برای بررسی جریان ترافیک استفاده کنید.

در تحلیل پیشرفته، Packet Capture و بررسی هدرهای UDP و VXLAN در Wireshark می‌تواند مفید باشد.

۷. بررسی CPU

/system resource print
/tool profile

در صورت افزایش مصرف CPU هنگام ترافیک VXLAN، باید نوع پردازش، Fast Path، Fragmentation و قابلیت Offload بررسی شود.

عیب‌یابی مشکلات رایج VXLAN در میکروتیک

مشکل اول: دو VTEP ارتباط ندارند

ابتدا ارتباط IP را بررسی کنید.

/ping 10.255.0.2 count=5

اگر ارتباط IP برقرار نیست، مشکل در لایه Underlay، Routing یا Firewall است.

مشکل دوم: Ping بین روترها برقرار است اما VXLAN کار نمی‌کند

موارد زیر را بررسی کنید:

  • وجود Rule مناسب برای UDP 4789
  • برابری VNI در دو سمت
  • درستی Local Address
  • درستی Remote VTEP
  • وجود Route برگشت
  • عدم تغییر نامناسب پورت توسط NAT

مشکل سوم: سیستم‌ها ARP می‌فرستند ولی پاسخ دریافت نمی‌شود

ممکن است Broadcast Traffic از یک سمت Overlay به سمت دیگر منتقل نشود.

Bridge Portها، Remote VTEPها و وضعیت Flooding را بررسی کنید.

همچنین وجود Firewall در میزبان مقصد را فراموش نکنید.

مشکل چهارم: بسته‌های کوچک منتقل می‌شوند اما بسته‌های بزرگ نه

یکی از دلایل احتمالی، مشکل MTU است.

Path MTU، Fragmentation و مقدار DF را بررسی کنید.

تنظیمات dont-fragment در RouterOS بر رفتار Fragmentation بسته بیرونی تأثیر دارد.

مشکل پنجم: ارتباط ناپایدار و CPU بالا است

در VXLAN نرم‌افزاری، پردازش Encapsulation، Flooding و Fragmentation ممکن است بار قابل‌توجهی روی CPU ایجاد کند.

همچنین در RouterOS، ترافیک Flooded و Fragmented ممکن است از مسیر Slow Path پردازش شود.

مشکل ششم: MAC Addressها به‌طور مداوم جابه‌جا می‌شوند

این وضعیت ممکن است نشانه وجود Loop، اتصال‌های موازی نامناسب یا طراحی اشتباه Bridge باشد.

در شبکه‌های چندسایتی، مسیرهای لایه ۲ باید با دقت طراحی شوند.

جدول عیب‌یابی سریع

نشانهعلت احتمالیاقدام
عدم ارتباط VTEPRoute یا IP اشتباهتست Underlay
عدم انتقال فریمVNI یا Bridge اشتباهبررسی Interface و VTEP
عدم انتقال ARPمشکل BUM Floodingبررسی Remote VTEP
قطعی بسته‌های بزرگMTU و Fragmentationتست Path MTU
CPU بالاSoftware Processingبررسی Profile و Offload
نوسان MAC TableLoop یا MAC Flappingبررسی توپولوژی L2
عمل نکردن HW Offloadسخت‌افزار یا تنظیم ناسازگاربررسی L3HW Support

کاربردهای VXLAN در شبکه‌های واقعی

۱. گسترش شبکه لایه ۲ بین دو سایت

یکی از کاربردهای VXLAN، انتقال یک Segment لایه ۲ بین دو موقعیت جغرافیایی است.

این روش فقط در شرایطی باید استفاده شود که نیاز واقعی به Layer 2 Extension وجود داشته باشد.

۲. شبکه‌های دیتاسنتری

در معماری‌های Datacenter، VXLAN برای ایجاد Overlayهای منطقی روی زیرساخت IP استفاده می‌شود.

این روش امکان تفکیک شبکه‌های متعدد را فراهم می‌کند.

۳. شبکه‌های چندمشتری

در طراحی‌های Multi-Tenant، می‌توان برای هر گروه یا مشتری یک VNI مجزا در نظر گرفت.

این شناسه برای تفکیک Segmentها استفاده می‌شود، اما اجرای امنیت و Access Control همچنان ضروری است.

۴. آزمایشگاه‌های مجازی‌سازی

VXLAN می‌تواند در محیط‌هایی مانند CHR، زیرساخت‌های مجازی و آزمایشگاه‌های شبکه برای شبیه‌سازی ارتباط Layer 2 Overlay استفاده شود.

۵. اتصال چند شبکه VLAN روی Underlay مسیریابی‌شده

در سخت‌افزارهای سازگار، امکان طراحی نگاشت‌های VLAN-to-VXLAN وجود دارد.

این معماری در شبکه‌هایی که چند Segment مستقل دارند، کاربردی است.

نکات مهم طراحی حرفه‌ای VXLAN در RouterOS

۱. ابتدا Underlay را پایدار کنید

هر مشکلی در Routing، Packet Loss، Latency یا MTU زیرساخت، می‌تواند روی Overlay تأثیر بگذارد.

۲. از VNIهای منظم استفاده کنید

یک الگوی شماره‌گذاری مشخص برای VNIها در نظر بگیرید و نگاشت آن‌ها را مستند کنید.

۳. Broadcast Domain را بی‌دلیل بزرگ نکنید

VXLAN امکان گسترش لایه ۲ را فراهم می‌کند، اما این کار همیشه انتخاب مناسبی نیست.

Broadcast، ARP، DHCP و سایر ترافیک‌های لایه ۲ نیز ممکن است بین سایت‌ها منتقل شوند.

۴. از Loop جلوگیری کنید

مسیرهای موازی لایه ۲، Bridge و تنظیمات STP/RSTP باید بررسی شوند.

در یک شبکه پیچیده، Loop می‌تواند باعث اختلال گسترده در ارتباط شود.

۵. VXLAN را به‌عنوان VPN امن در نظر نگیرید

برای شبکه غیرقابل‌اعتماد، از رمزنگاری مناسب و Firewall استفاده کنید.

۶. MTU را پیش از تحویل پروژه تست کنید

سربار VXLAN باید در طراحی لحاظ شود.

تست فقط با بسته‌های کوچک کافی نیست.

۷. Hardware Offload را با مستندات مدل بررسی کنید

در شبکه‌های پرترافیک، انتخاب سخت‌افزار سازگار با Hardware VXLAN می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.

۸. Routing لایه ۳ را با VXLAN اشتباه نگیرید

VXLAN یک راهکار Layer 2 Overlay است.

اگر هدف صرفاً اتصال دو شبکه IP با Subnetهای مختلف است، ممکن است Routing معمولی یا VPN لایه ۳ طراحی ساده‌تر، امن‌تر و قابل نگهداری‌تری فراهم کند.

۹. عملکرد عملی را اندازه‌گیری کنید

قبل از استفاده در Production، Throughput، Latency، Packet Loss، مصرف CPU و رفتار شبکه در زمان قطعی VTEP را آزمایش کنید.

۱۰. فرآیند مستندسازی را جدی بگیرید

IP آدرس VTEPها، VNI، Bridge، VLAN Mapping، MTU، Firewall Ruleها و مسیرهای Underlay باید در مستندات شبکه ثبت شوند.

سؤالات متداول درباره VXLAN در MikroTik

VXLAN در میکروتیک چیست؟

VXLAN فناوری ایجاد شبکه Layer 2 Overlay روی زیرساخت Layer 3 است که در RouterOS v7 پشتیبانی می‌شود.

VXLAN در کدام نسخه RouterOS وجود دارد؟

این قابلیت در RouterOS v7 وجود دارد. برخی امکانات آن مانند IPv6 VTEP، FDB و Hardware Offload در نسخه‌های بعدی اضافه شده‌اند.

پورت VXLAN چیست؟

پورت استاندارد و پیش‌فرض VXLAN برابر UDP 4789 است.

VNI در VXLAN چیست؟

VNI شناسه 24 بیتی برای تفکیک شبکه‌های VXLAN است.

VTEP چه کاربردی دارد؟

VTEP مسئول Encapsulation و Decapsulation فریم‌های Ethernet در VXLAN است.

آیا VXLAN همان VLAN است؟

خیر. VLAN برای تفکیک شبکه لایه ۲ و VXLAN برای ایجاد Overlay لایه ۲ روی IP به کار می‌رود.

آیا VXLAN به IP Public نیاز دارد؟

خیر. VXLAN به IP Reachability بین VTEPها نیاز دارد. این ارتباط می‌تواند روی شبکه خصوصی، دیتاسنتر یا Underlay محافظت‌شده برقرار شود.

آیا VXLAN رمزنگاری‌شده است؟

خیر. VXLAN به‌تنهایی Encryption ندارد و برای استفاده روی مسیر غیرقابل‌اعتماد باید حفاظت مناسبی در نظر گرفت.

آیا می‌توان VXLAN را روی WireGuard اجرا کرد؟

در صورت وجود مسیر IP مناسب می‌توان از WireGuard برای Underlay امن استفاده کرد، اما باید MTU و سربار هر دو فناوری محاسبه شود.

آیا VXLAN از IPv6 پشتیبانی می‌کند؟

بله. RouterOS از نسخه 7.6 امکان VTEP مبتنی بر IPv6 را فراهم کرده است. اما یک VXLAN Interface به‌صورت هم‌زمان Dual-Stack نیست.

آیا VXLAN فقط بین دو روتر اجرا می‌شود؟

خیر. VXLAN از معماری یک‌به‌چند پشتیبانی می‌کند و می‌تواند با چند VTEP استفاده شود.

آیا RouterOS از EVPN-VXLAN کامل پشتیبانی می‌کند؟

پیاده‌سازی VXLAN مستندشده در RouterOS مبتنی بر تعریف Static Remote VTEP است و نباید آن را با معماری کامل کشف خودکار EVPN یکسان دانست.

چرا VXLAN باعث افزایش MTU موردنیاز می‌شود؟

زیرا هدرهای IP، UDP و VXLAN به فریم اصلی اضافه می‌شوند. سربار معمول روی IPv4 برابر 50 بایت است.

آیا VXLAN در MikroTik Hardware Offload دارد؟

از RouterOS نسخه 7.18 پشتیبانی اولیه فراهم شده است، اما فقط سخت‌افزارهای سازگار و سناریوهای پشتیبانی‌شده می‌توانند از این قابلیت استفاده کنند.

چه تفاوتی بین VXLAN و EoIP وجود دارد؟

EoIP معمولاً تونل Ethernet نقطه‌به‌نقطه بین روترهای MikroTik است، درحالی‌که VXLAN از VNI و معماری چند VTEP پشتیبانی می‌کند.

آیا VXLAN می‌تواند جایگزین Routing بین شعب شود؟

در بیشتر سناریوهای معمول اتصال Subnetهای مختلف، Routing لایه ۳ طراحی مناسب‌تری است. VXLAN زمانی کاربرد دارد که Layer 2 Extension واقعاً موردنیاز باشد.

برای مشاهده MAC Addressهای دور از چه دستوری استفاده کنیم؟

/interface vxlan fdb print

جمع‌بندی: آیا VXLAN برای شبکه ما مناسب است؟

فناوری VXLAN یکی از روش‌های مهم ایجاد شبکه‌های Layer 2 Overlay روی زیرساخت IP است.

این فناوری با استفاده از VNI امکان ایجاد تعداد زیادی شبکه مجازی را فراهم می‌کند و می‌تواند در دیتاسنترها، زیرساخت‌های مجازی و شبکه‌های چندسایتی کاربرد داشته باشد.

RouterOS v7 امکانات ساخت VXLAN، تعریف VTEP، MAC Learning، FDB و اتصال به Bridge را ارائه می‌کند.

همچنین Hardware Offloading در تجهیزات سازگار می‌تواند برای طراحی‌های پرترافیک اهمیت داشته باشد.

اما پیش از استفاده عملی از VXLAN، باید وضعیت Routing، Firewall، MTU، تداخل مسیرهای لایه ۲، منابع پردازشی و امنیت Underlay بررسی شود.

 در نهایت، VXLAN راهکاری برای گسترش منطقی Ethernet روی IP است، نه جایگزینی عمومی برای Routing یا VPN امن. انتخاب آن باید بر اساس نیاز واقعی معماری شبکه انجام شود.

تجهیزات مناسب برای اجرای VXLAN با گروه بیستون

برای اجرای VXLAN در شبکه‌های حرفه‌ای، انتخاب سخت‌افزار MikroTik باید بر اساس تعداد VTEP، تعداد VNI، میزان ترافیک، ظرفیت CPU و نیاز به Hardware Offloading انجام شود.

در پروژه‌های آزمایشگاهی، ممکن است RouterOS CHR یا روترهای سازگار برای آموزش مناسب باشند.

در پروژه‌های دیتاسنتری، باید پشتیبانی Switch Chip، توان پردازشی و ظرفیت لینک‌های Underlay نیز بررسی شود.

برای مشاهده محصولات، مشخصات فنی و دریافت مشاوره انتخاب تجهیزات شبکه MikroTik، به وب‌سایت گروه بیستون مراجعه کنید.

منابع و مستندات رسمی

این مقاله بر اساس مستندات رسمی MikroTik و RFC 7348 تدوین شده است. دستورات عملی برای یک سناریوی آزمایشگاهی با آدرس‌دهی مشخص ارائه شده‌اند و اجرای آن‌ها روی دو روتر واقعی در این مقاله ادعا نمی‌شود. قبل از پیاده‌سازی Production باید نسخه RouterOS، قابلیت‌های سخت‌افزاری، Firewall، MTU و توپولوژی شبکه بررسی و در Lab آزمایش شوند.